Wat zijn de lessen van uw jeugd? Die vraag wordt mij vaak voorgelegd door de jongeren die ik ontmoet. Zou ik voor mezelf zijn begonnen? Of zou ik mijn talent in dienst van het bedrijfsleven hebben gesteld? Het antwoord is ontnuchterend.
Welke keuze hebt u gemaakt toen u 22 jaar jong was?
Tijdens de lezingen die ik geregeld over ondernemerschap geef, kom ik vaak in gesprek met jongeren die een eigen zaak willen beginnen. Sommigen van hen willen eerst ervaring opdoen in het bedrijfsleven. Ze vragen me om advies over het voeren van een sollicitatiegesprek, het schrijven van een CV en natuurlijk willen ze weten welk bedrijf hen de meeste kansen zal bieden. Ik kom ook jongeren tegen die direct na school uit de startblokken willen vliegen. Eigen baas zijn, dat lijkt hen het mooiste wat er is. ‘Hoe hebt u dat gedaan?’ vragen ze me. Bent u na school meteen voor uzelf begonnen? Welke keuzes hebt u gemaakt toen u 22 jaar jong was?
Klok terugdraaien naar 1970
Voor een accuraat antwoord op die vraag moeten we de klok een paar slagen terugdraaien, om precies te zijn naar het jaar 1970. Had ik mij destijds succesvol kunnen vestigen als zelfstandig adviseur op het terrein van ondernemerschap, debiteurenbeheer en faillissementen? Eens kijken. Nederland telt nu 1,3 miljoen ondernemingen, in 1970 waren dat er ongeveer 450.000 ondernemingen. Tegenwoordig melden zich per jaar 150.000 (!) nieuwkomers bij de Kamers van Koophandel, in 1970 steeg het aantal ondernemers mondjesmaat. Vandaag de dag worden ruim 10.000 ondernemers - plus nog eens 15.000 schuldsaneringen, vroeger noemden we dat ‘gewoon’ faillissementen – getroffen door een faillissement, in 1970 gold dat voor circa 2500 bedrijven.
Ik zou in de jaren zeventig overbodig zijn geweest.
Nadat ik hen deze cijfers heb voorgehouden, stelt mijn antwoord de jongeren teleur: ik zou in de jaren zeventig overbodig geweest. Het aantal bedrijven was beperkt, het aantal faillissementen te verwaarlozen en schuldsaneringen bestonden niet. En bovendien, het risico was levensgroot dat ondernemers geen cent over zouden hebben voor een ‘jongeman van 22 jaar’ die verkondigt hoe zij een faillissement konden voorkomen… Deze terugblik is voor mij een opluchting: ik heb op mijn 22-ste jaar een goede keuze gemaakt door niet voor het zelfstandig adviseurschap te kiezen maar mijn werk ten behoeve van goede, financiële bedrijven te gaan verrichten.
Wat zou u nú doen?
Maar, dringen de ambitieuze jongeren aan, wat zou u nú doen? Zou u dezelfde keuze maken wanneer u net zo jong als wij zou zijn? Helaas moet ik hen opnieuw teleurstellen. Het aantal potentiële klanten is weliswaar fors gestegen maar anno 2014 struikel je bij iedere bedrijfspoort over een leger adviseurs. Ik zou er hard aan moeten trekken om werk te krijgen. Want, het binnenhalen van opdrachten vereist veel meer inspanning dan het schrijven en presenteren van je adviezen. Borrels aflopen, netwerken, zelfpromotie – het zijn bezigheden waar ik bij voorkeur van verschoond blijf. En bovendien, naar adviseurs wordt niet geluisterd. Of het nu 1970 of 2014 is en of een adviseur nu 22 jaar oud is, 42, of 62, dat maakt allemaal niet uit. Er wordt niet geluisterd. Maar jongens, als je in een andere branche zit, bereid je goed voor en begin gerust voor jezelf, voeg ik er aan toe. Iedereen verdient de kans zijn eigen weg te vinden.
Robert Jan Blom