Wanneer het aantal faillissementen als maatstaf voor economische ontwikkeling geldt, is Europa nog niet verlost van de gevolgen van de kredietcrisis. In 2013 steeg het aantal faillissementen in de EU (plus Noorwegen en Zwitserland) met 1,1 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Dit blijkt uit cijfers van het Duitse onderzoeksbureau Creditreform.
Faillissementen fragmenteren Europa
Legden in 2012 190.161 bedrijven het loodje, in 2013 waren dat er 192.340. Maar, anders dan je zou verwachten, zijn het niet alleen de usual suspects die in het rapport van de Düsseldorfse onderzoekers de aandacht opeisen. De studie maakt duidelijk dat er een nieuwe grens door Europa heen loopt. Geen lineaalrecht IJzeren gordijn, geen taalgrens, zelfs geen geografische Noord-Zuid grens. Nee, de cartograaf die stippellijnen trekt tussen de landen waarin het aantal faillissementen is gedaald en gestegen, ziet verrassende contouren onder zijn potlood verschijnen, met onverwacht sterke performers in het uiterste westen (Ierland, GB) en zwakke broeders, waaronder Nederland, in het noorden.
Is Noorwegen niet meer crisisbestendig?
In de rode zone waarin het aantal faillissementen in 2013 fors steeg, bevinden zich de lichte stijgers Zweden (plus 3,6 procent) en Frankrijk (plus 2,1 procent) en de grote stijgers Noorwegen (plus 19 procent), Italië (plus 16 procent), Spanje (plus 14 procent), België (plus 11 procent) en Nederland (plus 10 procent). Dat Nederland zich in deze gelederen schaart, is niet verbazingwekkend: de procentuele stijging die de Duitsers signaleren, komt ongeveer overeen met de cijfers die Faillissementsdossier eerder rapporteerde. Maar dat we het crisisbestendig geachte Noorwegen in de rode groep terugvinden, wekt wel gefronste wenkbrauwen op. ‘Is ook Noorwegen niet meer bestand tegen de crisis?’ vragen de onderzoekers van Creditreform zich af. Zij noemen een zwak investeringsklimaat en het ingezakte consumentenvertrouwen als de voornaamste oorzaken voor de toename van de faillissementen in het olieland.
Trendbreuk in Ierland
In de groene zone, waarin het aantal faillissementen in 2013 daalde, domineren Ierland (min 19 procent), Groot-Brittannië (min 10 procent) en Duitsland (min 9 procent). Ook in Denemarken (min 8,5 procent), Oostenrijk (min 8 procent) en Zwitserland (min 5 procent) verdween het faillissementsspook verder naar de achtergrond. Vooral Ierland, dat in 2010 als eerste land aan het miljardeninfuus van de Europese noodfondsen werd gekoppeld, springt er gunstig uit. Creditreform spreekt van een trendbreuk: ‘Vijf jaar lang wezen de faillissementscijfers van Ierland één richting op: naar boven.’ Gingen er in 2012 nog 1684 Ierse bedrijven bankroet, vorig jaar daalde dit aantal tot 1365. De onderzoekers wijzen er wel op dat het herstel ook in Ierland nog broos is. ‘Vóór de crisis gingen er heel wat minder bedrijven ten onder. In 2007 363 faillissementen en 2008 773 faillissementen.’
Verwerkende industrie het zwaarst getroffen
Verdeeld naar branche blijkt uit de studie dat, over heel Europa bezien, in de horeca (plus 4 procent) en de verwerkende industrie (plus 10,6 procent) de meeste slachtoffers vallen. In de bouwsector (min 1,1 procent) en de dienstverlening (min 2,4 procent) lijkt de crisis uitgewoed, zij het dat de bouw het naar absolute aantallen gemeten nog steeds zwaar te verduren heeft. Maar liefst een vijfde (20,8 procent) van alle faillissementen in 2013 betrof een bouwbedrijf: 40.000 Europese bouwondernemingen werden bankroet verklaard.
Aantal faillissementen in VS fors gedaald
De Europese cijfers staan in schril contrast met de resultaten uit de VS, merken de onderzoekers van Creditreform fijntjes op. Over 2013 gemeten daalde het aantal faillissementen in Amerika naar het laagste punt sinds 2007: 33.212 bedrijven gingen failliet, een afname van 17,1 procent ten opzichte van 2012 toen 40.075 ondernemingen het niet wisten te redden. Factoren als de financiële stabiliteit (verslechterd) en de tussen bedrijven gehanteerde betalingstermijn (nog altijd te lang) meewegend, komt het instituut tot een sombere slotsom: de negatieve effecten van de crisis ijlen nog door in een Europa dat qua herstel in tweeën is gedeeld.