146 jaar lang toerde het Ringling Bros. and Barnum & Bailey circus door de VS maar binnenkort is het over en uit voor de clowns, de tijgers, de kamelen, de leeuwen en de trapezeartiesten die tezamen The Greatest Show on Earth opvoerden. In mei treden ze voor het laatst op. Een requiem.
Waar zijn de ‘suckers’ gebleven?
Het is maar goed dat Phineas Taylor Barnum al in 1891 is gestorven want de oprichter van Ringling-circus zou hemel en aarde hebben bewogen om de show door te laten gaan. Grote kans dat hem dat ook gelukt zou zijn: Barnum was behalve circusdirecteur ook actief als uitgever, filantroop én politicus. En bovendien, de sluiting van zijn circus zou in lijnrechte tegenspraak zijn met het credo dat zo ongeveer op zijn grafsteen gebeiteld staat: ‘There’s a sucker born every minute.’ Je hoefde maar de kassa van zijn variététheater te passeren om te begrijpen waarom deze gevleugelde woorden aan hem werden toegedicht. De ‘zeemeermin uit Fiji’ bleek te bestaan uit het bovenlijf van een aap met de aan de apenromp vastgenaaide vin van een vis. En de ‘gigant uit Cardiff’, volgens Barnums claim to fame niets minder dan het gefossiliseerd exemplaar van de reuzen die volgens Genesis ooit over de wereld heersten, bleek toch wel erg veel weg te hebben van een wassen beeld, reusachtig, dat wel, maar nep.
‘Tijd is onze grootste concurrent’
‘Het kan toch niet zo zijn dat er in 2017 opeens minder suckers worden geboren?’ zou Barnum uitroepen als hij nog tijd van leven had gehad. In gedachten zal Kenneth Feld, ceo van Feld Entertainment waar het circus al sinds de jaren zestig onder valt, zijn verre voorgang gelijk geven, het punt is alleen dat de suckers van tegenwoordig liever iets anders doen. ‘Tijd is onze grootste concurrent,’ verklaarde Feld onlangs tegen Associated Press, eraan toevoegend dat kleine kinderen die met de voortdurende verleiding van moderne media opgroeien het nauwelijks nog kunnen opbrengen om stil te zitten tijdens een voorstelling. Vroeger duurde een show ruim drie uur, nu nog maar twee uur en zeven minuten. De vervaarlijke tijgers moeten gedurende hun twaalf minuten lange act de strijd aanbinden met Pokémon – en ze verliezen.
De vrouw met de baard
Van alles heeft Feld uit de kast gehaald om het tij te keren, inclusief interactie met het publiek door middel van een vermaledijde app, maar de tijden van weleer keerden niet terug. Waar Barnum de mensen in drommen zag toestromen wanneer hij fameuze rariteiten als Annie Jones, de vrouw met de baard, General Tom Thumb, een 102 centimeter kleine lilliputter, en Jumbo de reuzenolifant tentoonstelde, bleven de toeschouwers van Felds circus steeds vaker weg. Wat ook niet meehielp was de aversie die tegen de dressuur van wilde dieren – dat het hoogtepunt van de show vormde – begon te ontstaan. Activisten namen er geen genoegen mee dat het circus zijn kunstige honden betrok van dierenasiels, dat het circus in 1995 in Florida een Center for Elephant Conservation oprichtte en dat het bedrijf participeerde in broedprogramma’s voor tijgers. Met succes bleven ze de media bestoken met verhalen over de belabberde leefomstandigheden waaronder de dieren zouden moeten leven. Dat Feld ontdekte dat de activisten een stalmedewerker 200.000 dollar hadden betaald in ruil voor het afleggen van een valse verklaring – met als gevolg dat zij een schadevergoeding van negen miljoen dollar moesten betalen – mocht niet meer baten: de toon was gezet.
Biopic
Dit voorjaar gaat het doek voor het laatst op voor The Greatest Show on Earth, zoals Barnum zijn voorstelling noemde. De oprichter keert aan eind van dit jaar nog één keer terug en wel via het witte doek. Zijn leven wordt momenteel verfilmd tot een biopic die de titel The Greatest Showman on Earth heeft meegekregen. ‘Suckers’ als wij allen zijn, zullen we zonder twijfel massaal een kaartje kopen om ons te laten beetnemen door de zeemeermin en de gigant.