Elk jaar gaan er in de EU duizenden bedrijven onnodig bankroet. Brussel wil daarom nieuwe regels invoeren die ondernemers een adempauze geven om hun schulden te herstructureren. Krijgt Europa naar Amerikaans voorbeeld daarmee ook een Chapter 11-procedure?
200.000 bedrijven failliet
Vera Jourová had het allemaal scherp nagecalculeerd. De Tsjechische politica, sinds november 2014 acterend Eurocommissaris voor Justitie, presenteerde gisteren op een persconferentie in Straatsburg, een reeks cijfers die duidelijk moeten maken dat er veel winst valt te behalen op het stroperige terrein van de faillissementswetgeving. ‘Elk jaar gaan er in de EU 200.000 bedrijven failliet,’ verklaarde ze. ‘Hierdoor gaan 1,7 miljoen banen verloren. Veel van deze bedrijfssluitingen kunnen worden voorkomen.’ Jourová, een juriste die zelf jarenlang als ondernemer werkte – ze runde een consultancypraktijk die bedrijven adviseerde over EU-zaken, heeft de ambitie een kordaat eind te maken aan deze situatie.
Tweede kans voor ondernemers
Met dit streven pakt Jourová de draad van haar voorgangers op. In Brussel leeft al jaren de wens om de faillissementswetgeving te versoepelen. Onder de titel ‘Een tweede kans voor ondernemers’ liet de Commissie al in 2011 een rapport verschijnen van een expertgroep die stevige aanbevelingen deed en opriep tot besluitvaardigheid. Zo snel zal het allemaal niet gaan. De wensdroom van sommige experts, volledige harmonisatie van regelgeving, blijft een utopie: de lappendeken van verschillende procedures die per land gelden zal niet uit elkaar worden getrokken. Desondanks zijn er mogelijkheden om een aantal basisprincipes in te voeren, meent Jourová.
Adempauze van vier tot twaalf maanden
Het belangrijkste beginsel uit het Insolvency Proposal dat zij presenteerde is: gun ondernemers meer tijd. Jourová stelt voor bedrijven die op de rand van de afgrond balanceren een adempauze van vier tot maximaal twaalf maanden te geven. Gedurende deze periode mogen zij de openstaande facturen even opzijschuiven. In plaats daarvan kunnen zij met hun schuldeisers onderzoeken of er mogelijkheden zijn om (vrijwillig) de schulden te herstructureren. Het resultaat van het overleg wordt voorgelegd aan de rechter die moet beoordelen waarmee de crediteuren het beste af zijn: met het herstructureringsplan dan wel met opheffing van het bedrijf.
Alternatief voor liquidatie
Op dit moment leidt een faillissementsprocedure in de meeste EU-landen onafwendbaar tot liquidatie waarbij er voor de schuldeisers doorgaans weinig overblijft. Behalve door de VS, waar bedrijven hun toevlucht kunnen nemen tot de Chapter 11-procedure die is gericht op voortzetting van de onderneming, heeft Jourová zich in haar voorstellen ook laten inspireren door de Finse faillissementsprocedure die ondernemers eveneens meer gelegenheid tot een succesvolle reorganisatie biedt. Daarnaast wil Jourová dat er een EU-brede grens wordt gesteld aan de termijn waarin een ondernemer achtervolgd kan worden door schulden uit het verleden. Deze termijn verschilt nu per land. Jourová legt de limiet bij drie jaar tenzij er sprake is van ‘boze opzet of oneerlijk handelen’.
Verbeteren ondernemersklimaat
Het hogere doel van de Tsjechische Commissaris, die voor haar plan de steun van de Commissie wist te verwerven, is om het ondernemersklimaat in de EU te verbeteren. Uit een studie van de EU blijkt dat de helft van de Europeanen geen eigen bedrijf durft op te zetten uit angst voor de gevolgen van een eventueel faillissement.