De overwinning van Donald Trump heeft de opiniepeilers in een existentiële crisis gestort. Alle grote bureaus zaten er faliekant naast. Niet alleen onderschatten ze de opmars van Trump, ook bij andere prognoses werd er geblunderd. Faillissementsdossier zet de 4 Briljante Blunders van de campagne van 2016 op een rij.
1. Trump gaat dik verliezen
Allemaal, van statistiekengoeroe Nate Silver tot RealPolitics, van CBS tot de Washington Post, hadden ze het mis. Op één na: als enige grote krant verkondigde de Los Angeles Times al bijna het hele jaar dat Trump solide op kop lag. De krant baseerde zich op een peiling van de University of Southern California, opgezet door de eigenzinnige Nederlander Arie Kapteyn die er economie doceert. Zijn geheim? Kapteyn betrok ook niet-stemmers in zijn bestand, de teleurgestelden die bij eerdere verkiezingen waren thuisgebleven. Zijn team interviewde niet via de telefoon maar online. Om maximale representativiteit te waarborgen kregen van internet verstoken respondenten een aansluiting cadeau. En, in plaats van expliciet te vragen naar de voorkeur voor één van de kandidaten, vroeg Kapteyn de geïnterviewden om op een schaal van nul tot honderd aan te geven hoe groot de kans was dat zij op Trump of Clinton gingen stemmen, een methode die ook ruimte liet voor verschuivingen in nuances en sentimenten. Gevolg: tot en met verkiezingsdag bleef de LA Times volhouden dat Trump op kop lag. ‘Ik wil niet zeggen dat de andere polls er allemaal ver naast zaten,’ zei Kapteyn in een interview. ‘Ze zaten alleen aan de verkeerde kant van het eindresultaat.’
2. Jeb Bush wordt de kandidaat voor de Republikeinen
Het was gesneden koek. De communis opinio luidde: van de zeventien kandidaten die tijdens voorverkiezingen meestreden om de Republikeinse kandidatuur zou Jeb Bush, de voormalige gouverneur van Florida én vooral de zoon en broer van de laatste twee Republikeinse presidenten, gaan winnen. ‘It’s going to be Hillary vs Jeb,’ zo werd alom voorspeld. De werkelijkheid: in februari van dit jaar gaf Bush de strijd op.
3. Bernie Sanders heeft geen schijn van kans
Hij is te oud (75, inmiddels), heeft te weinig aantrekkingskracht en geen organisatie, voorspelden de kenners. Mark Halperin, politiek commentator van Bloomberg.com, betitelde Sanders als een ‘plaaggeest maar geen bedreiging’ voor Clinton. De realiteit: anti-establishment senator Sanders (‘Ik ben de beste kandidaat tegen Trump’) versloeg Clinton bij 23 voorverkiezingsrondes. Geconfronteerd met Bernie’s Army, het leger van miljoenen jonge progressieve kiezers dat Sanders op de been wist te brengen, zag Hillary zich gedwongen afstand te nemen haar standpunten over vrijhandelshandelsverdragen, een koerswijziging die haar geloofwaardigheid ondermijnde.
4. De Republikeinen moeten immigratie omarmen
Nadat Mitt Romney het in 2012 had af moeten leggen tegen Obama, concludeerden analisten van de Republikeinse partij dat Romney’s geharnaste anti-immigratie retoriek vele potentiële kiezers in de armen van de Democraten had gedreven. Nog in juni 2015 waarschuwde Katie Packer Gage, de plaatsvervangende campagnemanager van Romney, op de site politico.com voor een herhaling van diens fouten. ‘We hebben een uitgebreid opinieonderzoek verricht onder waarschijnlijke kiezers uit Iowa, New Hampshire en South Carolina en onder algemene kiezers uit tien swing states zoals Colorado en Florida. (…) We hebben vastgesteld dat kandidaten die de relatief kleine groep van anti-immigratiekiezers willen behagen – en daarmee tegenstanders de mogelijkheid bieden om hen als xenofoob af te schilderen – het risico lopen bij de presidentsverkiezingen meer dan 24 procent van het electoraat van zich te vervreemden.’ Een eerder gemaakte analyse van de Republikeinse partij zelf ademde eenzelfde geluid. Feit: Trump zegevierde mede dankzij een zeldzaam harde anti-immigratieagenda.