Actuele informatie over faillissementen en surseances

Lang leve het staatsbedrijf

Door:
Robert Jan Blom
  |  26 oktober 2016
Hij is geen communist, en ook geen socialist. Toch vindt onze columnist Robert Jan Blom dat sommige diensten beter door de staat dan door een privéonderneming kunnen worden gerund. Hij is dan ook blij dat het kabinet een eind maakt aan het zelfstandige bestaan van ProRail.

Kwalijke figuren

Vorige week las ik in de krant dat ProRail weer een staatsbedrijf wordt, een zelfstandig bestuursorgaan zogezegd. Dat doet me deugd. Weliswaar heeft de spoorwegbeheerder in Arnhem, Rotterdam en Breda heuse landmarks van stations laten verrijzen, toch lopen er in het bestuur kwalijke figuren rond die niet in staat zijn verantwoordelijkheid te dragen. De scheiding ontstond twintig jaar geleden nadat Brusselse ambtenaren hadden bedacht dat er meer concurrentie op het spoor moest komen. Om vervoersbedrijven de kans te geven de competitie met de monopolisten aan te gaan, mocht de NS zich niet meer met infrastructuur bezighouden. Alles wat met rails, bovenleidingen, overwegen en seinen te maken had, werd ondergebracht in drie aparte ondernemingen die later fuseerden tot ProRail.

Nepotisme en corruptie

De structuur rondom ProRail was te vergelijken met een geprivatiseerd bedrijf, ook al bleef het bedrijf onder toezicht van de verkeersminister staan. Zoals u weet is privatiseren het overdragen van eigendommen van de overheid aan particulieren. Die overdracht kán goed gaan maar meestal draait het op een ramp. Waarom? Omdat de bestuurders van de geprivatiseerde bedrijven zich haasten om hun ambtenarensalaris van tonnen naar miljoenen omhoog te stuwen en vervolgens de tarieven verhogen om hun loon te kunnen bekostigen. De voorbeelden zijn legio. In de afgelopen decennia zijn in heel Europa energie- en waterbedrijven, busmaatschappijen, telefoniebedrijven, banken en posterijen verzelfstandigd – en heel vaak ging het mis. In een recente studie naar grootschalige Europese privatiseringen concludeert de Amsterdamse denktank TNI dat privatiseringsprogramma’s de neiging hebben te leiden tot ‘nepotisme, belangenverstrengeling en zelfs corruptie.’


Overheid aansprakelijk stellen

De hardnekkige aanname dat de voormalige staatsbedrijven onder de magie van marktwerking efficiënter gaan opereren, blijkt onjuist. Ja, ze schroeven de prijzen op, knijpen het gewone personeel af, bezuinigen op onderhoudskosten en beëindigen onrendabele (maar voor de burger belangrijke) diensten: een nogal eenzijdige definitie van efficiency. De ironie is ook dat alleen de enigszins renderende staatsbedrijven worden verkocht, de overheid blijft zitten met de bleeders. Met andere woorden: de winst gaat naar de aandeelhouders, de verliezen blijven bij de burger. Ik kan me kwaad maken op de bestuurders van ProRail en andere geprivatiseerde bedrijven die er een potje van hebben gemaakt, maar mijn boosheid richt zich vooral op de overheid. We zouden Den Haag en Brussel aansprakelijk moeten stellen wegens onbehoorlijk bestuur door onbezonnen de zo typische ‘nutsorganisaties’ van de hand te doen. Ideetje voor een ambitieuze advocaat?

Wakker worden

Het wordt tijd dat we wakker worden en gaan werken aan een maatschappij waarin organisaties die we allemaal nodig hebben weer terugkomen in de armen van de overheid. ‘Nodig hebben’ is daarbij een criterium dat strikt gehanteerd moet worden. Er kunnen immers miljoenen worden bespaard op subsidies van orkesten, theaters, musea, zwembaden, bibliotheken, banken, kunstinstellingen en voetbalclubs. Waarom moet ik als burger die nooit een orkestuitvoering bijwoont tientallen euro’s meebetalen aan een toegangskaartje? Beperken tot de basics, zeg ik. Met de nationalisering van ProRail is in elk geval een stap in de goede richting gezet.

Robert Jan Blom

Robert Jan Blom Wie is Robert Jan Blom
Robert Jan Blom is een toonaangevend deskundige op het terrein van ondernemerschap en faillissementen. Hij publiceerde 75 boeken over het ondernemerschap, waaronder een groot aantal werken die specifiek ingaan op het faillissement. zoals Failliet in de Praktijk (1992), Failliet, Het onderzoek (1996) en Faillissement, Surseance en Schuldsanering (2000). Daarnaast is hij gastdocent, spreker en commentator: geregeld treedt hij op bij radio- en tv-programma’s als Buitenhof, RTL-Z en het NOS Journaal. Blom is als vast columnist verbonden aan Faillissementsdossier.nl.

Volg het laatste nieuws en insolventies via Twitter
Volg het laatste nieuws en insolventies via Facebook
  • Binq Media B.V., Media Park, Locatie Heideheuvel H1, Mart Smeetslaan 1, 1217 ZE Hilversum, Nederland