Is het een ‘blessing in disguise’ of wil ze na 23 dagen doelloos ronddrijven weer eens aan wal? De Engelse kunstenares Rebecca Moss is een van de slachtoffers van het omvallen van de Zuid-Koreaanse rederij Hanjin. Omdat niet zeker is dat de kosten voor het lossen worden voldaan, mogen de tientallen containerschepen van Hanjin niet in havens aanmeren. Moss, passagier van de Hanjin Geneva, drijft al drie weken rond voor de kust van Japan. ‘Totaal absurd,’ zegt ze.
Schuldenlast van vier miljard euro
Hanjin Shipping, de op zes na grootste rederij van de wereld, vroeg eind augustus uitstel van betaling aan. De grootste crediteur, de Korea Development Bank, was niet bereid mee te werken aan de herfinanciering van de schuldenlast die bijna vier miljard euro bedraagt. In de eerste zes maanden van 2016 moest Hanjin een verlies 377 miljoen euro in de boeken schrijven. Op het moment van surseance stoomden 85 van de 141 schepen uit de Hanjin-vloot volgeladen met containers op naar hun wereldwijde bestemmingen. Maar havenmeesters staan niet toe dat de schepen binnenvaren. Ze zijn bang dat de kosten voor het loodsen, het slepen en het lossen – een rekening die voor een fors containerschip kan oplopen tot vier ton – niet worden betaald. Bovendien bestaat de kans dat schuldeisers de schepen aan de ketting laten leggen zodat de kade voor onbepaalde tijd bezet blijft. Voor de tientallen schepen en hun ca. 2500 bemanningsleden zit er niets anders op dan op zee te wachten op een bevrijdend bericht uit Seoul.
Provocatieve ideeën ontwikkelen
Bedrijven die in totaal 500.000 containers vracht aan Hanjin hebben toevertrouwd, raken met elke verstrijkende dag verder in het nauw. Zo dobberen er alleen al van Samsung meer dan zeshonderd containers rond, sommigen volgepakt met onderdelen voor haar fabriek in Mexico, anderen bevatten kant-en-klare koelkasten, afwasmachines, magnetrons en andere hebbedingen die voor de start van het cadeauseizoen bij de winkelmagazijnen moeten worden afgeleverd. De elektronicagigant overweegt nu de tekorten aan te vullen met nieuwe voorraden die via zestien inderhaast ingehuurde vrachtvliegtuigen worden overgezet. Extra kosten: 8,8 miljoen dollar. Op dit koortsachtige toneel van zakelijke verwikkelingen bevindt zich één persoon die alles met stijgende verbazing én een glimlach aanziet: de 25-jarige Rebecca Moss uit Londen. Ze is een van de twintig opvarenden van de Hanjin Geneva, een containerschip met een capaciteit van 68 ton dat in de internationale wateren bij Japan voor anker ligt. In het kader van een kunstproject ging Moss in augustus in Vancouver aan boord van het schip dat met een lading van diepgevroren frietjes en dierenhuiden onderweg is naar Shanghai. Ze krijgt een bijdrage van een Canadese galerie om ‘in de onconventionele ruimte van een vrachtschipcabine provocatieve nieuwe ideeën te ontwikkelen’.
Absurdistische filmpjes
Een week nadat ze aanmonsterde, raakte Hanjin in surseance en kwam het schip stil te liggen. De Duitse kapitein, de Poolse eerste stuurman, de voornamelijk Filipijnse bemanning, twee Amerikaanse passagiers en Moss hebben geen idee wanneer ze de haven kunnen binnenvaren. De kunstenares treurt er niet om. Haar expertise is het maken van absurdistische filmpjes en de huidige situatie biedt haar een buitenkans om daarin te excelleren. Via e-mail legde ze aan journalisten van CNN, The Guardian en The Wall Street Journal uit hoe wonderlijk haar bizarre lot aansluit bij haar interesses. De gelegenheden waarop het absurde van het menselijke bestaan zo nadrukkelijk aan de oppervlakte komt zijn immers zeldzaam, zo liet ze noteren. Terwijl Moss via Instagram haar foto’s en filmpjes deelt en tegelijkertijd materiaal verzamelt voor wat zonder twijfel een veelbesproken documentaire zal worden, wordt er in de Koreaanse hoofdstad koortsachtig vergaderd over een oplossing. Korean Airlines, de grootste aandeelhouder van Hanjin, heeft al tweemaal geweigerd akkoord te gaan met een reddingsplan. Als de Koreaanse rechtbank begin december geen doortimmerd herstructureringsvoorstel heeft ontvangen, wordt een liquidatie onafwendbaar. Hanjin hoopt in afgeslankte vorm te kunnen voortbestaan. In dit scenario zou het concern de helft van zijn vloot verkopen en alle gecharterde schepen aan de eigenaren teruggeven. Voor de realisering van dit reddingsplan is een overbruggingskrediet noodzakelijk en het is buitengewoon twijfelachtig of alle betrokkenen bereid zijn nog een keer in de buidel te tasten aangezien de containervaart als geheel sterk onder druk staat.