Er leven rare ideeën rond het faillissement in de USA. Veel journalisten praten elkaar na en schrijven dat failliet gaan in Amerika een aanbeveling is, ja, dat het zelfs cool zou zijn. Een broodje aap-verhaal waar ik niet goed van word...
Curator als vaste huisgast
Wie in Nederland failliet gaat, als ondernemer of privépersoon, past op zijn woorden. Op een verjaardagsfeestje vertellen dat de deurwaarder en de curator tot je vaste gasten behoren, is geen verhaal waarmee je de handen op elkaar krijgt. Voor de meeste failliet verklaarde personen vormt failliet-gaan een zwarte bladzijde in het leven, een gebeurtenis waarvoor men zich schaamt. Wie in een grote stad woont houdt het faillissement geheim voor buren, vrienden en zelfs voor familie. In een kleine stad of dorp lekt het nieuws over een faillissement altijd uit en worden je kinderen bespot en nagewezen. De algemene visie in Nederland luidt dat,’als je failliet verklaard bent, je nog wel een keer failliet zult gaan’.
Borrel op buurtbarbecue
In Amerika wordt daar anders over gedacht. Tenminste, dat worden wij door de media geacht te geloven. In Nederland mijdt een recent gefailleerde ondernemer de buurtbarbecue, in de VS wordt er te zijner ere extra Bourbon ingeschonken, zo wil de mythe. Feit is dat in de USA een cultuur bestaat van ‘losers’ en ‘winners’. Tegenslagen overwinnen en sterker uit de strijd komen, dát wordt gewaardeerd. Wie failliet gaat en zich in het zweet werkt om boven Jan te komen, behoort de winnaars; wie failliet verklaard wordt en bij de pakken neerzit, is een loser. Geloof me, dit laatste etiket laat zich lastig verwijderen. Wie, ondanks al zijn dappere strijdgewoel, meer dan één keer failliet verklaard wordt, blijft een loser. Meerdere malen failliet gaan is bepaald geen aanbeveling, ook niet in Amerika.
Na faillissement opnieuw beginnen
Van alle ondernemers die in Nederland failliet gaan, wil meer dan de helft opnieuw beginnen. Echter, minder dan vijftien procent slaagt er daadwerkelijk in een nieuw bedrijf op te zetten. Op zich is dat jammer. Onderzoek leert dat ondernemers het een tweede keer een stuk beter doen: slechts twee procent van de herkansers gaat een tweede keer failliet, een verwaarloosbaar getal. Ze pakken het aan op de manier waarop ze het die eerste keer hadden moeten doen: zonder duur kantoor met hoogpolige tapijten, zonder twee leaseauto’s, zonder personeel maar met behulp van de levenspartner en vooral, met een veel strenger oog voor het eigen, financiële beheer. Maar hoe hard zij ook werken, de echo van het faillissement van hun eerste onderneming blijft lang nagalmen.
Meer respect
Als er iets is wat we van de Amerikaanse bedrijfscultuur kunnen overnemen, is het dit: meer respect tonen voor de ondernemer of particulier die uit het dal weet te kruipen. De nu al 125 jaar lang levende gedachte dat failliet-gaan een enorme schande is, mag wat mij betreft direct op de schop. Failliet gaan hoort bij het economisch leven én bij de samenleving. Iedereen, óók een gefailleerde, verdient een tweede kans, mits er geen opzet in het spel is geweest, natuurlijk. Een bevriende faillissementscurator vertelde me eens ‘dat elke onderneming, net als een mens, ooit dood gaat. Al zijn er in ons land enkele bedrijven van een paar honderd jaar oud, bedrijven van duizend jaar bestaan niet.’ Met andere woorden, aan elke onderneming komt een eind, failliet of niet. En daar ben ik het zeker mee eens.
Robert Jan Blom