Trump, Poetin, Erdogan: in deze zomer vol testosteronpolitiek biedt de EU een aangenaam en bescheiden alternatief bestuursmodel. Soms gekmakend maar vaak ook verrassend effectief. Toch is er voor de leden van het Europees Parlement allerminst reden tot zelfgenoegzaamheid. Onze columnist Robert Jan Blom waarschuwt zelfs voor het failliet van dit instituut dat het imago van zelfverrijking maar niet van zich weet af te schudden.
Stoelriemen vast
Alle begrip wanneer u met uw hoofd in WK-sferen vertoeft en vaker aan Hakim Ziyech en het kapsel van Dries Mertens denkt dan aan Christophe van der Maat en Peter van Dalen. De eerste twee hoef ik niet toe te lichten; de laatste twee stel ik graag aan u voor. Christophe van der Maat is in Brabant lijsttrekker voor de VVD bij de Provinciale Statenverkiezingen. Peter van Dalen is namens de ChristenUnie kandidaat-lijsttrekker bij de Europese verkiezingen. Waarom ik het over deze ambitieuze heren heb? Omdat ze er weer aan komen, die verkiezingen. Maak de stoelriemen maar vast want in 2019 wordt u minstens twee keer bij de stembus verwacht: op 20 maart voor de Provinciale Statenverkiezingen (met daaraan gekoppeld de Eerste Kamerverkiezingen) en vervolgens op 9 april voor de verkiezingen van het Europees Parlement.
Echte volksvertegenwoordigers
Met die provinciale verkiezingen is niks mis: gewoon gaan stemmen. Temeer daar deze verkiezingen niet alleen bepalend zijn voor ‘s lands regionaal bestuur maar ook voor de samenstelling van de Eerste Kamer. Immers, zolang Johan Remkes en zijn commissie die broedt op hervorming van het parlementaire stelsel nog geen gouden ei heeft gelegd, blijven senatoren
via die verouderde getrapte methode op het pluche landen. De leden van het Europees Parlement mogen zich wel echte volksvertegenwoordigers noemen: zij worden wél rechtstreeks gekozen. Toch zit het met deze verkiezingen niét goed. Nee, ik ben geen euroscepticus. Ik neem geen verhalen over van Russische trollen die rondbazuinen dat Brussel een minimumleeftijd voor het gebruik van ballonnen heeft ingesteld en een verbod op het telen van kromme komkommers heeft uitgevaardigd.
EU een lichtend voorbeeld
De Russen zijn domweg jaloers op het succes van de EU. Hoe traag en gekmakend het proces vaak ook mag verlopen, vergeleken met de testosteronpolitiek van Poetin, Trump en Erdogan is het overlegmodel van de EU een lichtend voorbeeld voor de politieke wereld. Net als Mark Rutte die onlangs in Straatsburg niets minder dan zijn opgevlamde liefde voor Europa beleed, ben ik óm. We mogen potdorie best trots zijn op onze EU! Waarom maken die parlementsleden uit Straatsburg en Brussel het ons burgers dan toch zo moeilijk om trots op hén te zijn? Ja, waarom zorgen ze ervoor dat we telkens weer gaan twijfelen aan het bestaansrecht van hun parlement? Al sinds PvdA-Eurocommissaris Henk Vredeling in 1979 de nodige faam verwierf door in Straatsburg met asbakken en flessen te gooien, staat het Europarlement in de reuk van drank en ledigheid. En dat dit imago veertig jaar later nog steeds aan de parlementariërs kleeft, hebben ze aan zichzelf te danken.
Recordboetes
De verlaging van de beltarieven, het klimaatakkoord van Parijs, ’s werelds grootste markt, het afschaffen van de doodstraf, de recordboetes voor het machtsmisbruik van Google en Microsoft… De Europees parlementariërs hebben aan tal van baanbrekende besluiten bijgedragen en toch staan zij in de perceptie van de kiezer te boek als zakkenvullers die voor een godsvermogen heen en weer pendelen tussen Brussel en Straatsburg. En dit keer gaat het niet om ‘fake news’. Dat de 751 volksvertegenwoordigers met een bruto maandsalaris van € 8000 prima verdienen, daar heb ik geen moeite mee. Dat ze daarnaast ruim € 4000 per maand toucheren als Algemene Onkostenvergoeding (AOV) maakt me ook niet uit. Logisch dat een lid van het Europees Parlement in zijn of haar thuisland een kantoortje aanhoudt, uit eten gaat, de treinkaartjes van vrijwilligers vergoedt en andere activiteiten ontplooit om de voelhorens scherp te houden.
Transparantie
Wat me steekt is dat de parlementsleden weigeren te doen wat ze wel van ons verlangen als wij de belastingaangifte moeten invullen: laten zien waar ons geld aan opgaat. Vorig jaar bleek uit een internationaal onderzoek – waar onder meer de NOS aan meedeed – dat slechts acht procent van de Europarlementariërs inzicht wenst te geven in de besteding van de AOV die zij – nogmaals – náást hun reguliere loon ontvangen. Belastingvrij. Beseffend dat hun reputatiescore tot ruim ónder die van advocaten en journalisten is gedaald, hebben sommige parlementariërs al vaak wetswijzigingen ingediend om elkaar te dwingen tot grotere transparantie over hun uitgaven. Die voorstellen halen het nooit, vooral niet omdat de Oost-Europese leden dit blijven blokkeren. Bij de laatste verkiezingen voor het Europees Parlement werd een laagterecord gevestigd: slechts 42,54 procent van de kiezers kwam opdagen. De vraag is hoe lang het duurt voordat ook de laatste kiezers zijn vertrokken en er in Straatsburg en Brussel alleen nog vertegenwoordigers zonder volksmandaat in de bankjes zitten.
Robert Jan Blom