Of ze er De Verlosser kennen is zeer de vraag, feit is dat de Johan Cruyffs uitspraak ‘Elk nadeel heb z’n voordeel’ zelden adequater is toegepast dan door de Wayne State University uit Detroit. Het instituut van de failliet verklaarde stad organiseert deze zomer unieke colleges waarin studenten onderricht krijgen in de rol van de faillissementsrechtbank en het managen van een miljoenenstad in nood.
Metropool in transitie
‘Detroit: Metropool in Transitie’, zo luidt de kopregel van de advertenties waarmee de Wayne State University studenten tracht te werven voor zijn colleges. De tekst is geschreven door een copywriter met een messcherp gevoel voor understatement: ‘in transitie’ is een wel heel chique term om de verloedering van Detroit mee aan te duiden. De achttiende stad van de VS, decennialang het trotse bolwerk van de autoindustrie, staat met 2.137 geweldsdelicten per 100.000 inwoners met stip op nummer één in de top-10 van Amerika’s meest gevaarlijke grote steden. Moord, verkrachting, diefstal, beroving: de laatste jaren laten statistieken een dalende tendens zien maar de cijfers zijn nog altijd vijf keer zo hoog als het landelijke gemiddelde. En ook in tabellen met cijfers over werkloosheid, drankmisbruik, gezondheidsproblemen, schoolverlaters en tal van ander maatschappelijk leed prijkt de naam van de stad in de hoogste regionen.
Chapter 9
Sinds juli 2013 is het financiële beheer van Detroit in handen van een rechter. ‘Chapter 9’, de paragraaf uit de Amerikaanse faillissementswetgeving die gemeenten in staat stelt onder een juridische paraplu schulden te herstructureren, bleek de enige uitweg nadat de gemeente niet meer aan zijn basale verplichtingen kon voldoen. De belangrijkste oorzaak van het bankroet was een bepaald ongelukkige deal die het stadsbestuur in 2009 sloot met twee grote banken, UBS en Bank of America Merrill Lynch. Om de pensioenlasten te kunnen betalen, zette de gemeente de over casinoinkomsten te innen belastingen als onderpand in bij een ‘rente swap’. Maar de uitruil van de toekomstige kasstroom, waarmee de stad renterisico’s op wilde afdekken, draaide uit op een kostbare blunder. Terwijl de marktrente scherp daalde, zag Detroit zich verplicht conform de overeenkomst zes procent te blijven betalen. Het contract, dat de belastingbetalers vijftig miljoen dollar per jaar kost, voerde de stad naar de ondergang. Na lange onderhandelingen ging de faillissementsrechter vorige maand akkoord met een afkoopsom die Detroit aan de banken betaalt omdat verlost te worden van de ‘interest rate swap’.
Ruïneporno
Zowel de ondergang als de manier waarop de stad uit het dal tracht te klauteren, vormen boeiende onderwerpen voor de studenten, zo menen de lectoren van Wayne State. De universiteit, waar 28.000 studenten aan verbonden zijn, is nog altijd gevestigd in downtown Detroit, een stadscentrum waar menig fotograaf zich uitleefde met kiekjes van verlaten bioscopen en hotels. Maar de tijden dat op elke straathoek ‘ruïneporno’ kon worden geschoten zijn voorbij. Mede dankzij het grote én uiterst prettig geprijsde woningaanbod – je koopt er al een huis vanaf vijfhonderd dollar – weet de stad de laatste jaren een stijgend aantal creatieve pioniers tot vestiging te verleiden. De architecten van Detroits ‘revival’, zoals geleidelijke herrijzenis al wordt genoemd, zullen op de universiteit hoorcolleges geven aan de faillissementsstudenten. Interim-burgemeester Kenneth Cockrel Jr, journalist John Gallagher en een reeks specialisten op het gebied van stadsontwikkeling zijn aangetrokken als gastsprekers. De colleges beginnen op 7 mei. Deelname staat ook open voor mensen die niet aan de universiteit zijn ingeschreven. De kosten bedragen 700 dollar.