Geheel volgens traditie maakt onze columnist Robert Jan Blom in deze decembermaand de staat van het vaderland op. Ondanks de goede economische vooruitzichten wordt hij overvallen door een somber gemoed. ‘Het kerstgevoel indachtig acht ik het mijn taak om de blik te wenden tot hen die het minder goed hebben, tot de armen. We mogen ons pas werkelijk rijk noemen als we hen in onze harten hebben gesloten.’
Kerstgevoel
Naar goed gebruik maak ik aan het eind van het jaar de staat van het vaderland op. Nu zijn we pas even voorbij de helft van december maar, onbescheiden als ik ben, wil ik Mark Rutte, de koning en andere hoogwaardige redenaars de loef afsteken. Vandaar. Welnu, beste mensen, turend naar de toestand van Nederland anno 2018, is het natuurlijk mogelijk om te kijken naar het hoge niveau van onze gezondheidszorg, naar de hoge levensverwachting waar de burgers van de statistici op mogen rekenen en naar de royale materiële welvaart waar velen van genieten. Het kerstgevoel indachtig acht ik het echter mijn taak om de blik te wenden tot hen die het minder goed hebben, tot de armen.
Scheiding tussen arm en rijk wordt groter
Naar verwachting zal in 2019 de armoede in Nederland toenemen, evenals het aantal miljonairs. De scheiding tussen arm en rijk wordt groter, hetgeen betekent dat je van een middenpositie naar links (arm) of naar rechts (rijk) zult zwenken. Toen enkele jaren geleden aan Mark Rutte het probleem van de armoede werd voorgelegd, reageerde hij daar nogal badinerend op. Rutte vindt dat we in Nederland geen armoede kennen. In zijn beleving is armoede een verschijnsel uit louter Afrikaanse landen waar mensen geen eten hebben en drie uur per dag moeten lopen naar waterput.
Straatkrantverkopers
De premier heeft uiteraard wel een puntje. Toch neem ik even de vrijheid om te kijken naar ‘onze’ armoede. Nog steeds staan er bij de meeste supermarken dames en heren die je graag een straatkrant verkopen. Van tijd tot tijd kom je in het winkelcentrum een accordeonist tegen, meestal afkomstig uit een ver land. Elk jaar wordt er een keer of zes aangebeld met de vraag om enkele munten in de collectebus te gooien. In grote steden lopen bedelaars op straat. In 2017 zochten 94.000 schuldenaren naar schuldhulpverlening. Jaarlijks worden ruim 20.000 huishoudens afgesloten van gas, water en licht. Ruim 130.000 personen halen een paar keer per week een gratis noodpakket bij de voedselbanken…
Arbeidsonrust en stakingen
Door de komende verhogingen op allerlei tarieven en belastingen zullen de kosten voor levensonderhoud gaan stijgen: ik verwacht een jaar van stakingen, arbeidsonrust, toenemende werkloosheid en een forse inflatie. Nee, ik ben geen socialist maar als ik zie hoe onze regering omgaat met armen en tussengroepen, dan slaat de schrik mij om het hart. Het kabinet heeft tal van maatregelen genomen om het besteedbaar inkomen voor vrijwel iedereen te laten stijgen maar de rekenmodellen bevatten variabelen die zich niet of nauwelijks door Den Haag laten temmen: de zorgpremies, de energiekosten en ga zo maar door.
Hert uit de Oostvaardersplassen
In deze dagen vóór kerstmis moeten we er even stil bij staan dat duizenden Nederlanders ’s avonds met een dikke trui op de bank zitten in een huis waar de thermosstaat op hooguit zeventien of achttien graden staat. Misschien hebben ze van de bloemenman op de hoek nog een kersttakje meegekregen maar voor hen is er geen feestelijk gedekte ‘Jumbo-tafel’, geen kalkoen of hert uit de Oostvaardersplassen. Armoede is nooit uit te bannen. Er zullen altijd mensen zijn die in de goot belanden of een leven aan de rafelige randen van de maatschappij verkiezen boven het burgermansbestaan. Maar in ons buitengewoon welvarende land zijn er simpelweg nog teveel armen. We mogen ons pas werkelijk rijk noemen als we hen in onze harten hebben gesloten.
Robert Jan Blom