Failliet zonder schuld: bestaat dat?

Mismanagement

Ja, mensen kunnen bekeerd worden, ik zeg dat uit eigen ervaring. Nooit had ik verwacht er een andere visie op na te gaan houden, er anders tegenaan te kijken dan ik decennia heb gedaan. Toch ben ik bekeerd. Om. Overstag gegaan. Wat er gebeurd is? Vrijwel mijn hele loopbaan heb ik bij hoog en bij laag beweerd dat failliet gaan alles te maken heeft met ondernemersfouten, met ‘mismanagement’. Eigen schuld, dikke bult, zo luidde mijn lijfspreuk. Maar de laatste jaren zijn er in mijn woonplaats een paar dingen voorgevallen waardoor ik er anders over ben gaan denken.

Massamoord De Ridderhof

In april 2011 werd Alphen aan den Rijn wereldberoemd door die verschrikkelijke massamoord in het winkelcentrum Ridderhof. Zes onschuldige mensen werden doodgeschoten, vervolgens pleegde de moordenaar zelfmoord bij de kassa’s van Albert Heijn. Het toch al niet florerende winkelcentrum liep door dit drama veel imagoschade op. De eerste maanden na de ramp zaten de winkeliers duimen te draaien. Er liepen voornamelijk politieagenten en journalisten rond, klanten waren bang en bleven weg, het werd er stiller en stiller. Sommige winkeliers gingen failliet of haakten af.

Vuurzee

In maart 2014 werd de Alphense middenstand opnieuw getroffen door het noodlot. Dit keer legde een enorme vuurzee de prachtige boekwinkel Haasbeek in de as. De  verzekeringsinspecteur meende dat er iets aan de meterkast mankeerde en weigerde te betalen. Gelukkig wisten ondernemer en trouwe klanten met succes het instrument van crowdfunding in te zetten: de winkel herrees. Inmiddels zijn er verschillende rechtszaken geweest waarin de winkelier het gelijk aan zijn kant kreeg. Maar de verzekeringsmaatschappij blijft zich star verzetten, het dossier kan nog niet worden gesloten.

Brug stort neer

Augustus 2015. Weer een ramp in Alphen. Dit keer stortte een over het water aangevoerde brug neer op aan de oevers van de Rijn gelegen huizen en bedrijven. Gelukkig waren er geen doden te betreuren. Dat wil zeggen, geen mensen, er stierf wel een hond die in een van de ineengestorte huizen lag. Om de ravage op te ruimen, werd de wijk maanden afgesloten. Een paar aldaar gevestigde bedrijven maakten dat zij wegkwamen om een faillissement te voorkomen. Hieronder bevond zich een goed draaiend restaurant dat enorme verliezen leed.

Je recht halen

Als ik deze rampen bij elkaar optel, kan ik niet langer volhouden dat ondernemers alleen failliet gaan door hun eigen fouten. Ook als je de zaken perfect voor elkaar hebt, kun je op de fles gaan. Door een brand, een stug weigerende verzekeraar, een nonchalante bruggenvervoerder, een moordenaar in een winkelcentrum. Natuurlijk probeer je als ondernemer je recht te halen. Door schadevergoeding te eisen, bij de gemeente compensatie te vragen, de verzekering aansprakelijk te stellen, de pers te hulp te roepen, enzovoort. Maar steeds weer stuit je op het verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen. Steeds weer moet je bewijzen dat je omzet niet zou zijn gedaald als de ramp niet zou hebben plaatsgevonden. En tegen de tijd dat er eindelijk compensatie of schadevergoeding wordt uitgekeerd, is je bedrijf al ondergegaan in het faillissementsmoeras. Niemand die je redt.

Hulpfonds

Is hier een oplossing voor? Hoe kan schade die door anderen ontstaat worden vergoed? Moeilijke vraag. Je kúnt je verzekeren maar de premies zijn hoog, rampen worden vaak uitgesloten en inspecteurs proberen de schuld hoe dan ook bij jou in de schoenen te schuiven. Waarom bestaat er niet zoiets als een hulpfonds? Een soort reservepot voor individuele ondernemers die ernstige schade lijden door brand, neervallende bruggen en schietende psychopaten; een noodfonds dat je níet jaren laat wachten totdat je vanzelf wel failliet gaat.  De praktijk wijst uit dat daar behoefte aan bestaat. Voelt iemand zich geroepen dit op te richten?

Schuld

U ziet het. Ik ben bekeerd. Maar eh, ik blijf erbij dat negentig procent van gefailleerden wél schuld heeft aan het eigen faillissement.

Robert Jan Blom