Alitalia is een kat met zeven levens maar deze keer lijkt de Italiaanse vliegtuigmaatschappij niet meer aan het bankroet te kunnen ontsnappen. Nadat het personeel begin deze week het laatste bezuinigingsvoorstel van de directie afwees, verwachten waarnemers dat het bedrijf in stukken wordt geknipt en dat voor de onverkoopbare delen faillissement zal worden aangevraagd.
Grafrede
Afgezien van het gegeven dat een brullende, in de nationale kleuren gestoken Airbus bij menigeen de liefde voor het vaderland aanwakkert, is het de vraag waarom Italianen zo trots zijn op hun luchtvaartmaatschappij. Sinds de oprichting in 1946 heeft Alitalia slechts over één jaar zwarte cijfers kunnen schrijven: dankzij een aantal buitengewone baten werd in 1998 92 miljoen dollar nettowinst geboekt. Het verhaal over de resterende zeventig jaar van haar bestaan is een bedroevend relaas over fusiebesprekingen, kapitaalinjecties, oppermachtige vakbonden en mislukte overnames, waaronder de jammerlijke poging uit 2007 van Air France-KLM. Al diverse malen legden de gazettas de gereedliggende in memoria op de persen, evenzovele keren moesten de eindredacties op het laatste moment hun voorpagina wijzigen en de zwartgekaderde grafrede terugtrekken omdat er toch nog een redder op het toneel verscheen. Dit keer lijken de necrologieën wél de kiosken te halen.
Verlies van € 500.000 euro per dag
Volgens ingewijden waar persbureau Reuters mee sprak, verliest het bedrijf momenteel € 500.000 per dag. Verwacht wordt dat Alitalia de komende weken in fatale betalingsmoeilijkheden belandt. Afgelopen maandag legde de directie aan het personeel een reddingsplan voor. Aandeelhouders verklaarden zich bereid om twee miljard euro in de luchtvaartmaatschappij te steken op voorwaarde dat er zeventienhonderd banen konden worden geschrapt, dat er een salarisverlaging van acht procent werd doorgevoerd en dat vakbonden zich achter dit draaiboek zouden scharen. De druk werd hoog opgevoerd. De directie sprak van een ‘laatste strohalm’, de verantwoordelijke minister zei dat er geen sprake kon zijn van staatssteun en de Italiaanse premier Paolo Gentiloni verscheen op tv met de boodschap dat hij begreep dat er een zwaar personeelsoffer werd gevraagd maar dat Alitalia zonder deze ingrepen niet kon overleven. De pressie sorteerde geen effect. Een ruime meerderheid van bijna zeventig procent van de twaalfduizend werknemers verwees het voorstel naar de prullenmand. Ook vakbonden onthielden hun instemming.
Staatscommissaris als bewindvoerder
Vermoedelijk stelt het kabinet nog deze week een speciale staatscommissaris aan met het mandaat als een bewindvoerder te gaan onderzoeken welke onderdelen verkocht kunnen worden en waar faillissement voor kan worden aangevraagd. Zeker lijkt dat de Etihad, de luchtvaartmaatschappij van de Verenigde Arabische Emiraten, niet nog een keer bereid is de financiële nood te lenigen. In augustus 2014 verwierven de Arabieren 49 procent van de aandelen tegen betaling van 1,76 miljard euro. Etihad was er destijds zeker van dat Alitalia na een herstructurering dit jaar winst zou boeken. Die berekeningen zijn allesbehalve accuraat gebleken. In de competitie met hogesnelheidstreinen en vooral Ryanair heeft het logge en dure vlaggenschip Alitalia alleen maar meer terrein verloren. De Ierse lowcost-carrier runt inmiddels een binnenlands netwerk waar miljoenen mee worden verdiend. Aanvankelijk succesvolle pogingen van Alitalia om de regering mee te krijgen in het belasten van de tarieven van Ryanair zijn gesneuveld. De Ieren noemen zich tegenwoordig brutaalweg ‘Italy’s No. 1 Airline’.