Achteraf trekken ze de haren uit hun hoofd, de ondernemers die de tijdgeest en de trends niet aanvoelden waardoor ze een miljoenendeal lieten afketsen. Faillissementsdossier publiceert een serie over de Domste Zakelijke Beslissingen Ooit Genomen. In deze aflevering: hoe George Lucas zich voor 500.000 dollar de merchandisingrechten van Star Wars toe-eigende (de huidige waarde loopt in de miljarden).
Onbetwiste blunderkampioen
Is het besluit van videotheekketen Blockbuster om begin 2000 het dvd-verhuurbedrijf Netflix (huidige waarde 40 miljard dollar) niet over te nemen voor 50 miljoen dollar de grootste zakelijke blunder uit de geschiedenis van de film- en tvindustrie? Of toch de manier waarop ons eigen Philips en General Motors in 1985 op het laatste moment afzagen van het inlijven van animatiestudio Pixar, de later door Steve Jobs en uiteindelijk door Disney aangekochte maker van boxofficekrakers als
Toy Story,
Finding Nemo en
Cars? Zeker, deze twee beslissingen zijn sterke kandidaten maar, gemeten naar actuele waarde, kan de titel van onbetwiste blunderkampioen maar aan één man toekomen: Alan Ladd jr, eind jaren zeventig een hoge executive bij filmstudio Twentieth Century Fox.
Gerespecteerde veteraan
Voordat we Ladd jr. – overigens de zoon van acteur Alan Ladd die in de jaren veertig en vijftig furore maakte in klassiekers als Shane en The Great Gatsby – afserveren als een financiële kamikazepiloot, dienen we hem eerst een paar pluimen te geven. Als producent van films als Police Academy, Chariots of Fire en Gone Baby Gone geldt de inmiddels 78-jarige Ladd jr. als een van Hollywoods meest gerespecteerde veteranen. Ook voor het feit dat hij zich als enigeverzette tegen sceptici die niets zagen in de plannen van George Lucas om een zes- tot negendelige serie ‘sciencefiction westerns’ te maken, verdient hij veel krediet.Lucas’ tweede grote speelfilm, American Graffiti uit 1973, gaf Ladd jr. voldoende vertrouwen om deze jonge regisseur met The Adventures of Luke Starkiller, zoals de titel van het oorspronkelijke script luidt, aan de slag te laten gaan: hij wist zijn baas, Fox-president Gordon Stulberg, mee te krijgen en bleef Lucas onverkort steunen toen de opnames werden geplaagd door locatieproblemen en onenigheden over script en budget. De ironie wil dat uitgerekend Star Wars tot de grootste financiële misser van zijn loopbaan leidde.
De meest succesvolle merchandise franchise
Want tijdens de contractonderhandelingen wist Lucas, gesouffleerd door zijn advocaat Tom Pollock, de rechten op de merchandising te verwerven op voorwaarde dat hij afzag van zijn 500.000 dollar grote honorarium voor de regie van Star Wars. Een gouden zet, zo bleek later. Bij Guinness World Records staat de deal te boek als ‘de meest succesvolle merchandise franchise’. De enorme collectie aan Star Wars-spullen – van action figures, helmen, horloges en caps tot pyjama’s, Lego-speelgoed, maskers en T-shirts – hebben in de loop der jaren veel meer opgeleverd dan de bioscooprecettes. Alleen al in 2015, in de aanloop naar de The Force Awakens, werd er naar schatting voor vijf miljard dollar aan merchandise omgezet. De rechten zijn tegenwoordig in handen van Disney dat Lucasfilm in 2012 overnam. Alan Ladd jr. zegt trouwens dat zijn ondergeschikte Bill Immermann in zijn eentje toestemming gaf voor de rechtenoverdracht aan Lucas, Immermann zegt dat ook Ladd jr. zijn akkoord heeft gegeven.