Help, het leger gaat failliet

Kanonnengebulder

Lef kan hen niet worden ontzegd. Een dag nadat uitlekte dat het ministerie van Defensie er miljoenen bij krijgt – volgend jaar 250 miljoen, de jaren daarna structureel 375 miljoen – komen hooggeplaatste militairen in het geweer. Met het nodige kanonnengebulder laten ze weten de budgetverhoging een schijntje te vinden. ‘Dit is veel te weinig om dit uitgeholde leger zelfs maar draaiende te houden,’ zegt kapitein-luitenant ter zee Marc de Natris. Brigade-generaal buiten dienst Ruud Vermeulen doet er nog een schepje bovenop. Vermeulen, tevens voorzitter van de Nederlandse Officieren Vereniging, kwalificeert de verruiming van de begroting als een vorm van euthanasie. In zijn visie kan  Defensie het geld enkel aanwenden om het materieel weer rijdend en varend te krijgen zodat het op eigen kracht de schroothoop kan bereiken.

Notoire klagers

Met hun kritiek scharen de hoge heren zich in een gezelschap van andere notoire klagers die ook de hele hand opeisen wanneer ze een vinger aangeboden krijgen. Medisch specialisten, kinderopvangorganisaties, boeren – om maar een paar clubs te noemen die al bij de geringste tegenwind een orkaan aan tegengeluiden produceert. Hebben deze sterrendragers werkelijk een reden om zichzelf te verlagen tot het niveau van een 43-jarige jumbopiloot met zestien dienstjaren die € 237.347 niet genoeg vindt? Het antwoord op deze vraag is vooral een kwestie van geloof. Pure pacifisten zullen wijzen op het voorbeeld van Costa Rica. In dit Midden-Amerikaanse land gaan elk jaar op 1 december de vlaggen uit om te vieren dat president Ferrer in 1948 op die dag besloot het leger in zijn geheel af te schaffen en het vrijkomende budget voortaan te besteden aan onderwijs en cultuur. Terwijl buurlanden zijn weggezonken in treurige testosteron-gedreven guerillaoorlogjes, heeft Costa Rica zich ontwikkeld tot veruit het meest welvarende land van de regio met een gemiddelde levensverwachting (79,3 jaar) die zelfs de VS verslaat.

Costa Rica aan de Noordzee

Een inspirerend voorbeeld. Toch zullen Haagse politici weinig kiezers aan zich binden wanneer zij gaan pleiten voor een Costa Rica aan de Noordzee. Vooralsnog zijn in de Caribische wateren geen islamisten waargenomen, wordt San José niet opgeschrikt door terreuraanslagen en vliegen er nimmer Russische straaljagerpiloten per ongeluk over het land. Nederland heeft wel te maken met deze en andere dreigingen en zou het daarom niet buiten een geloofwaardig defensieapparaat kunnen stellen, zo luidt de communis opinio.  Maar, wat is geloofwaardig? Moeten we de Leopard-tanks terughalen uit Finland waar ze een paar jaar terug aan werden verkocht? Moet er weer een vliegdekschip worden opgetuigd? Voorstanders van een robuuster leger menen dat Nederland zich op zijn minst weer zou moeten conformeren aan de internationale afspraak dat minimaal twee procent van het BNP aan defensie wordt gespendeerd. Momenteel krijgt het leger circa een procent, een cijfer dat geleidelijk is gedaald van drie procent (1980) en zelfs dertien procent ten tijde van de Koude Oorlog.

Generaals schieten in eigen voet

De voorstanders beschikken over een efficiënte lobby. Vorige maand werden Jack de Vries, Ad Melkert, Hans Hillen en Hans van den Broek opgetrommeld om hun handtekening te zetten onder een stuk in NRC/Handelsblad waarin werd opgeroepen tot een verhoging van het defensiebudget met 1,5 miljard euro op jaarbasis. En dezer dagen worden andere pionnen naar voren geschoven met de boodschap dat het leger is ‘uitgehold’ en dat Jan Soldaat op een krakkemikkige Bushmaster door de woestijn van Mali tuft met enkele losse flodders in zijn magazijn. Er zal best enige waarheid schuilen in deze  alarmerende berichten maar toch doen de generaals er verstandig aan hun groteske toon te matigen. Door termen als ‘failliet’ en ‘stervensbegeleiding’ te bezigen, schieten zij in eigen voet en bereiken zij het tegenovergestelde van wat zij nastreven: ze ondergraven de geloofwaardigheid van hun oproep tot een geloofwaardiger leger.