Penningmeesters in Frankfurt en Washington wisten het zeker. Griekenland zou niet over de middelen beschikken om de 750 miljoen euro op te hoesten die gisteren naar het IMF moest worden overgemaakt. Toch haalde Athene de deadline moeiteloos. Hoe? Door te betalen met de reserves die het land bij het IMF aanhield.
Schuld met schuld aflossen
Op het onderhandelingstoneel mag Yanis Varoufakis naar de coulissen zijn gemanoeuvreerd, dat wil geenszins zeggen dat de rol van de Griekse minister van Financiën is uitgespeeld. Gisteren toverde hij wederom een buitengewoon creatieve oplossing uit de hoed. In alle Europese hoofdsteden werd nagelbijtend afgewacht of de Grieken hun verplichte aflossing van 750 miljoen euro aan het IMF zouden voldoen maar, de in speltheorie afgestudeerde Varoufakis speelde een onverwachte troefkaart uit. Hij voldeed aan de verplichting terwijl hij tegelijkertijd de druk op zijn tegenstrevers handhaafde: Athene loste de schuld af door de schuld te vergroten.
Zelden vertoonde ingreep
Zoals elk land dat lid is van het IMF, heeft ook Griekenland reserves bij het fonds geparkeerd in de vorm van speciale trekkingsrechten, special drawing rights. Deze SDR’s, zeg maar de valuta van het IMF, gebruikt het monetair fonds om landen in nood bij te staan. Met een volgens analisten zelden vertoonde move wendden de Grieken deze week hun reserves aan om zichzelf te helpen: de pot waar eind maart nog 700 miljoen euro in zat, is leeggeplunderd. ‘Misschien ongebruikelijk maar niet zonder precedent,’ oordeelde Valdis Dombrovskis, de Letse vice-voorzitter van de Europese Commissie die verantwoordelijk is voor Eurozaken, mild. De rest van de aflossing werd voldaan door een greep te doen in de kassen van gemeenten en pensioenfondsen.
Rente
Met dit staaltje creatief boekhouden zet Varoufakis een vette streep onder de tweet die hij op 4 mei de wereld instuurde: ‘Ondanks op wensdenken gebaseerde geruchten, blijf ik FinMin en de Griekse onderhandelaar bij de EG!’ De minister kan zich nu ook gaan buigen over de vraag hoe hij de rente over het bij het IMF ontstane saldotekort gaat betalen. Zonder twijfel vindt Varoufakis ook voor dit probleem weer een uitweg volgens het schema waarmee hij eind vorige week zijn EU-collega’s verbaasde. Onder de kop ‘Vooruitkijken – synergetische hervormingen’ presenteerde hij een dia met een wirwar van gekleurde pijltjes. Zelfs George Bitros, emeritus hoogleraar economie aan de universiteit van Athene, zei zich beledigd te voelen door de ‘karikatuur van een hervormingsplan’ die zijn landgenoot lanceerde.
Nash-evenwicht
Niemand, behalve Varoufakis zelf, kon een touw vastknopen aan het lijnengekrioel. Maar daar lijkt het hem ook niet om te gaan. De Griek schijnt te streven naar het bereiken van het Nash-evenwicht, een begrip uit de wiskunde waar hij als speltheoreticus een aantal boeken over heeft geschreven. Gaan onderhandelende partijen elk voor de volle winst of leggen ze zich uiteindelijk neer bij een strategie die in een moeizame balans tussen alle wederzijdse voor- en nadelen resulteert? FinMin gokt op het laatste – en tot dusver krijgt hij gelijk.