Als het aan rechter-commissaris Sandra van Nijen ligt, kunnen ondernemers die bij een faillissement de kluit belazeren voortaan minder gemakkelijk de dans ontspringen. Zij nam het initiatief tot het instellen van een spreekuur waarbij curatoren aan verschillende overheidsdiensten dubieuze faillissementszaken voorleggen.
Stroman in de bijstand
Bij de rechtbank Gelderland hebben vijf rechters-commissarissen momenteel ruim 6100 faillissementszaken onder hun hoede. Samen met drie secretarissen en een team van administratieve medewerkers werken zij zich gestaag door de stapel heen. Vast staat dat bij minstens een kwart van de zaken is gesjoemeld. De symptomen zijn bekend. Plots blijkt de administratie zoek, is de boedel leeg en wordt de directie gevormd door een stroman die in de bijstand zit. Maar hoe pak je deze welig tierende fraude aan? Niet, zo lijkt tot dusver het antwoord van Justitie. Met een pakkans 2,5 procent – een cijfer van Tineke Hilverda, hoogleraar faillissementsfraude aan de Radboud Universiteit – geeft de overheid faillerende bedrijven een vrijgeleide om aan hun schuldeisers te ontkomen.
Crediteuren lopen ruim een miljard euro mis
Tergend traag probeert politiek Den Haag een manier te vinden om grip te krijgen op de ruim een miljard euro die crediteuren zo jaarlijks mislopen. De Raad van State buigt zich dezer weken over een wetsvoorstel dat de fraudeaanpak op het bordje van de curatoren legt. In de visie van het kabinet worden zij straks opgewaardeerd tot nagenoeg onbezoldigde opsporingsambtenaren. Als de wet in werking treedt, krijgt de curator wanneer hij fraude vermoedt de verplichting de rechter-commissaris te informeren. Maar curatoren zitten bepaald niet te wachten op deze uitbreiding van hun takenpakket. Zij wijzen met een beschuldigende vinger naar Justitie dat veel te weinig capaciteit beschikbaar stelt om evidente gevallen van faillissementsfraude aan te pakken. Met de zaken die zij nu al doorgeven via de bestaande fraudemeldpunten zou vrijwel niets worden gedaan, zoals de Brabantse curator Geurt te Biesebeek laatste meldde in een openhartig interview.
‘Aanpak wordt beter’
De Gelderse rechter-commissaris Sandra van Nijen wilde niet wachten op de uitkomst van dit welles-nietes spelletje. Zij nam het initiatief tot het inrichten van een spreekuur. Eind vorige week vond onder haar voorzitterschap het eerste fraudespeekuur plaats. Zes curatoren legden in Zutphen hun zaken voor aan een team van specialisten dat bestond uit een fraudeofficier van Justitie, medewerkers van de recherche Noord-Oost-Nederland, de FIOD, de belastingdienst en een curator. ‘Het is goed om met de verschillende disciplines aan tafel te zitten en elkaar te adviseren,’ aldus Van Nijen tegenover het regionale dagblad De Stentor. ‘We willen aan potentiële plegers van fraude duidelijk maken dat de aanpak beter wordt. Door het spreekuur en bijvoorbeeld themazittingen voor de rechtbank waarin we meerdere zaken in een dag afhandelen.’
Voorbeeld rechtbank Den Haag
Met het spreekuur, dat zowel in Gelderland als Overijssel twee keer per jaar zal worden gehouden, volgt Van Nijen het voorbeeld van de rechtbank Den Haag. Op voorstel van curator Willem van Nielen, advocaatpartner bij Van Diepen Van der Kroef, schuift de rechter-commissaris daar sinds eind 2012 met justitiële en fiscale ambtenaren om de tafel om curatoren te adviseren over de civiele en strafrechtelijke opvolging van hun zaken. Bij het Haagse fraudespreekuur, dat vier maal per jaar wordt gehouden, worden gemiddeld zeven zaken doorgelicht.