Peinst u er ook weleens over een boetiekje te beginnen in dat leuke modestraatje? Of een nagelstudio naast die andere stylingzaak? Bezint eer ge begint. Wat op het eerste gezicht een sterk idee lijkt, draait in veel gevallen uit op een drama, waarschuwt Robert Jan Blom.
Magnetisch commercieel succes?
Herkent u dit verschijnsel? U wandelt door een winkelstraat en leest achter een ruit de aankondiging dat er binnenkort een nieuwe kapsalon wordt geopend. ‘Nóg een kapper?’ denkt u bij uzelf. ‘Ik ben zojuist toch al twee kappers gepasseerd?’ U loopt een eind verder en ziet dat er een opticien bijkomt. U krabt op uw achterhoofd. ‘Weer een opticien? Zag ik net niet al twee brillenwinkels?’ Voor sommige branches geloof ik in de kracht van clusters. Een boulevard met enkel meubelzaken, een sfeervolle steeg omzoomd door restaurantjes. Maar een straat of een wijk vol proppen met nagelstudio’s, kappers, mode-outlets en winkels voor mobiele telefoonhoesjes? Nee, ik ben er allerminst van overtuigd dat dit soort samenscholingen tot een magnetisch commercieel succes leidt. Helaas krijg ik meestal gelijk. Als ik later weer door het straatje wandel, stel ik vast dat de nieuwe kapper of opticien het niet heeft gered.
Teveel concurrentie kan bedrijfstak afbranden
Hoeveel rapporten citymarketeers, banken en andere experts ook afscheiden over de noodzaak tot een divers retail-aanbod, het fenomeen van het samenhokken lijkt welhaast onuitroeibaar. Natuurlijk, concurrentie is prima. Het dwingt ondernemers tot scherpte en de consument kan er zijn voordeel mee doen. Maar concurrentie kan een bedrijfstak ook afbranden. Legio winkels gaan failliet omdat steeds meer consumenten online shoppen. Van de circa honderdduizend winkels in dit land zullen er twintigduizend verdwijnen – structureel. Ja, die leegstaande pandjes lijken aanlokkelijk voor een startende ondernemer die droomt van een bloemisterij, een ijssalon of een knappe bijouterie. Mijn advies luidt al jaren: weersta die verleiding en begin er niet aan. Uit onderzoek blijkt dat een hoog aantal van dit type ondernemers er niet eens in slaagt zichzelf van een bestaansminimum te verzekeren.
24 miljard faillissementsschade
Ik kan roepen wat ik wil. Ondernemers zijn nu eenmaal uit eigenwijs hout gesneden. Dat is hun kracht maar ook hun zwakte. Ja, met Oudjaar in zicht, vrees ik dat we de hoop dat er een spoedig einde komt aan de stroom faillissementen kunnen laten varen. Of de statistici aan het slot van dit jaar nu uitkomen op tien-, negen- of op elfduizend faillissementen, het blijft een lawine die ons allemaal geld kost. Sinds de crisis in september 2008 losbarstte, zijn er in ons land circa 67.000 ondernemingen failliet gegaan. En daar moet u de ongeveer tachtigduizend schuldsaneringen - waarvan een kwart ondernemers trof – nog bij optellen. De totale schade voor de consument (onder meer in de vorm van overheidsuitgaven aan sociale lasten en de hogere prijzen die crediteuren aan u doorberekenen wegens gederfde inkomsten) bedraagt € 24 miljard. Wanneer het kabinet ons een lastenverhoging van een of twee miljard in het vooruitzicht stelt, vallen we met z’n allen van onze stoelen. En wanneer Brussel van Den Haag een extra miljard aan EU-contributie vordert, is het land bijkans te klein. De miljarden aan faillissementsschade worden nog altijd stoïcijns verzwegen.
Robert Jan Blom