Elon Musk heeft opnieuw een sombere waarschuwing afgegeven over de financiële toekomst van de Verenigde Staten. Volgens de Tesla-topman stevent Amerika af op een nationale schuldencrisis die zonder een enorme productiviteitssprong niet meer te keren is. Die sprong moet volgens hem komen van kunstmatige intelligentie en robotica.
Tijdens een optreden in de Dwarkesh Podcast op 5 februari stelde Musk dat de Verenigde Staten “1.000 procent” failliet zullen gaan als land wanneer AI en robots de economie niet ingrijpend productiever maken. “Niets anders zal de staatsschuld oplossen”, zei hij. Volgens Musk stapelt de schuld zich zo snel op dat het land zonder technologische doorbraken “volledig de klos” is.
De Amerikaanse staatsschuld is inmiddels opgelopen tot 38,96 biljoen dollar (ongeveer 33 biljoen euro), blijkt uit cijfers van het Amerikaanse ministerie van Financiën. De federale overheid geeft structureel meer uit dan er binnenkomt. In het lopende begrotingsjaar 2026 heeft Washington al ongeveer 1,17 biljoen dollar meer uitgegeven dan het aan inkomsten heeft ontvangen.
Rentelasten drukken steeds zwaarder
Een belangrijk probleem is volgens Musk dat alleen al de rentebetalingen op de staatsschuld een steeds groter deel van de begroting opslokken. Hij wees erop dat de rentelasten inmiddels hoger zijn dan het militaire budget, dat rond de biljoen dollar ligt. “We hebben dus meer dan een biljoen dollar alleen aan rentebetalingen”, aldus Musk.
Die kosten kunnen verder oplopen door geopolitieke spanningen en militaire uitgaven. Volgens het Pentagon kostte de eerste week van de oorlog met Iran de Verenigde Staten al circa 11,3 miljard dollar. Nu het conflict inmiddels bijna twee maanden duurt, schat public policy-expert Linda Bilmes dat de totale rekening voor Amerikaanse belastingbetalers kan oplopen tot meer dan 1 biljoen dollar.
Bilmes waarschuwt dat vooral de rentelasten op nieuwe schulden de uiteindelijke kosten verder zullen verhogen. Die lasten worden volgens haar doorgeschoven naar toekomstige generaties.
Ook het voorgestelde defensiebudget voor 2027 kan de schuld verder doen stijgen. De regering-Trump heeft een aanvraag ingediend voor 1,5 biljoen dollar aan defensie-uitgaven. Dat zou de grootste jaarlijkse stijging van militaire uitgaven betekenen sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Volgens de Committee for a Responsible Federal Budget kan dit plan tot 2035 ongeveer 5 biljoen dollar extra aan defensie-uitgaven veroorzaken. Inclusief rentekosten zou de staatsschuld daardoor met circa 5,8 biljoen dollar kunnen toenemen.
Daarnaast wijst dezelfde organisatie op de One Big Beautiful Bill Act. Die wet zou naar verwachting 4,2 biljoen dollar toevoegen aan de staatsschuld tot begrotingsjaar 2034, of 4,7 biljoen dollar tot 2035 wanneer economische neveneffecten worden meegerekend.
Ray Dalio spreekt van een ‘schuldendoodsspiraal’
Musk staat niet alleen in zijn zorgen. Ray Dalio, oprichter van hedgefonds Bridgewater Associates, waarschuwt al langer dat de Verenigde Staten terecht kunnen komen in een zogenoemde schuldendoodsspiraal. Daarbij moet de overheid steeds meer lenen om alleen al de rente op bestaande schulden te betalen.
Toch verwacht Dalio geen formeel faillissement van de Verenigde Staten. Volgens hem zal de centrale bank ingrijpen door geld te creëren en schulden op te kopen. Het gevolg daarvan is volgens Dalio geen directe wanbetaling, maar wel een daling van de waarde van geld.
Musk heeft eerder een vergelijkbare waarschuwing gegeven. Als de huidige trends doorzetten, kan de dollar volgens hem uiteindelijk “niets meer waard” worden. De koopkracht van de Amerikaanse munt is de afgelopen decennia al fors gedaald. Volgens de Federal Reserve Bank of Minneapolis had 100 dollar in 2025 dezelfde koopkracht als 12,06 dollar in 1970.
Beleggers zoeken bescherming tegen waardeverlies
In periodes van economische onzekerheid en oplopende schulden kijken beleggers vaak naar spreiding. Dalio benadrukt daarbij vooral de rol van goud. Volgens hem hebben veel mensen doorgaans te weinig goud in hun portefeuille, terwijl het edelmetaal in moeilijke tijden juist een effectieve manier kan zijn om risico’s te spreiden.
Goud wordt al lang gezien als veilige haven. Het kan niet onbeperkt worden bijgedrukt zoals fiatgeld en is niet direct afhankelijk van één economie of valuta. Daardoor neemt de belangstelling vaak toe wanneer inflatie, geopolitieke spanningen of financiële onzekerheid oplopen. Ondanks een recente terugval is de goudprijs over de afgelopen twaalf maanden met bijna 51 procent gestegen.
Ook andere prominente stemmen zien verdere ruimte voor stijging. JPMorgan-topman Jamie Dimon zei onlangs dat goud in de huidige omgeving “gemakkelijk” kan stijgen naar 10.000 dollar per ounce.
Vastgoed en alternatieve beleggingen in trek
Naast goud wordt ook vastgoed vaak genoemd als bescherming tegen inflatie. Wanneer prijzen stijgen, nemen doorgaans ook de waarde van vastgoed, bouwkosten, grondprijzen en huurinkomsten toe. In de afgelopen tien jaar is de S&P Cotality Case-Shiller U.S. National Home Price NSA Index met meer dan 87 procent gestegen, mede door sterke vraag en beperkt aanbod op de woningmarkt.
Toch is rechtstreeks vastgoed kopen voor veel particulieren moeilijker geworden door hoge huizenprijzen en verhoogde hypotheekrentes. Bovendien brengt verhuur praktische lasten met zich mee, zoals onderhoud, huurdersbeheer en reparaties. Daarom winnen platforms voor fractioneel vastgoedbezit terrein, waarbij beleggers met kleinere bedragen kunnen deelnemen in huurwoningen zonder zelf als verhuurder op te treden.
Ook andere alternatieve beleggingen krijgen meer aandacht. Door de sterke concentratie in de grootste aandelen binnen de S&P 500 en de hoge waardering van de beurs zoeken sommige beleggers naar bezittingen die minder meebewegen met traditionele markten. Daarbij wordt onder meer gekeken naar edelmetalen, vastgoed, private equity, verzamelobjecten en kunst.
Volgens voorstanders kan met name naoorlogse en hedendaagse kunst aantrekkelijk zijn door de beperkte beschikbaarheid van topwerken. Veel gewilde stukken zijn in handen van musea of grote verzamelaars, waardoor schaarste een belangrijke rol speelt. Platforms die fractioneel eigendom van kunstwerken aanbieden, proberen deze markt toegankelijker te maken voor particuliere beleggers.
Technologie als mogelijke uitweg
De kern van Musks waarschuwing blijft echter dat beleggen alleen het probleem niet oplost. Volgens hem heeft de Amerikaanse economie een fundamentele productiviteitsdoorbraak nodig om de schuld houdbaar te houden. Kunstmatige intelligentie en robots zouden volgens Musk de enige krachten zijn die de groei voldoende kunnen versnellen.