Binnenkort komt er een nieuwe anti-fraudewet. Er ligt een wetsvoorstel van minister Opstelten. Vreemd natuurlijk, want volgens mij is het ook nu al verboden om te frauderen... Gaat er straks werkelijk iets veranderen?
Boete voor witwassen
De reden achter de nieuwe wet is dat de huidige wetgeving gericht op de zogeheten witte boorden criminaliteit een lachertje is, in internationaal opzicht kun je zelfs spreken van een flauwekulwet. Grote bedrijven blijken zich in het buitenland ruim te bedienen van omkoping, fraude, witwassen en corruptie. Op die manieren haal je orders binnen, zo menen multinationals. Wie zich op deze wijze manifesteert en wordt ‘gepakt’, kan hooguit op een boete (!) rekenen. Alsof zo’n acceptgirootje indruk maakt...
Een miljard aan faillissementsfraude
Al heel lang is duidelijk dat er per jaar ook voor € 1 miljard aan faillissementsfraude plaatsvindt. Na diepgaand onderzoek heb ik daar jaren geleden al over bericht. Ruim twintig procent van alle faillissementsschade komt op naam van de fraudeurs. Men praat al tijden over maatregelen om faillissementsfraude keihard aan te pakken. Daar ben ik heel blij mee, hoewel ik nog niet van minister Opstelten heb gehoord dat hij het justitiële apparaat met tenminste duizend mensen uitbreidt. Want, wil hij werkelijk faillissementsfraude bestrijden, dan zal hij over mankracht moeten beschikken. Waarom?
Gefrustreerde curatoren
Tijdens mijn onderzoek naar faillissementsfraude heb ik met een groot aantal faillissementscuratoren gesproken. Zij toonden zich teleurgesteld en gefrustreerd: ze kregen regelmatig met faillissementsfraude te maken maar Justitie liet zaak na zaak als een hete aardappel vallen. Elke zaak vereiste minstens een half jaar onderzoek en daarvoor had Justitie geen (deskundige) medewerkers beschikbaar. En dus konden fraudeurs lekker hun gang blijven gaan, jaren achtereen. Op kosten van de gemeenschap, lees: op kosten van de belastingbetaler. De curatoren waren er zelfs zó boos over dat zij nieuwe fraudezaken niet eens meer naar Justitie brachten omdat ‘er toch niets mee gedaan werd’. Wie € 50 jat uit de verenigingskas moet voor een gesprek op het politiebureau verschijnen maar, pik je enkele tonnen via een faillissementsconstructie, dan is er geen haan die daar naar kraait!
Gaat Justitie beter opletten?
Het moge duidelijk zijn: ik ben dus benieuw hoe die nieuwe fraudewet er gaat uitzien. Gaat Justitie beter opletten? Is men bereid frauderende ondernemers op te pakken en achter slot en grendel te zetten? En doen we dat niet alleen met captains of industry die met smeergeld orders kopen in het Midden- en Verre Oosten maar, ook in eigen land met lieden die lekker verdienen met faillietverklaarde bedrijven? De minister heeft in zijn voorstel gezegd de strafmaat met enkele jaren te verhogen. Prima, maar dat is mij te gemakkelijk. Stel de rechercherende ambtenaren eerst in staat bewijs te verzamelen. Tijd, mensen, middelen: administratieve bewijsvoering vraagt meer tijd dan het laten oppakken van een tasjesdief. Tot nu toe heeft Justitie er geen zin in om in de boeken te snuffelen van verdachte en gefailleerde ondernemers. Het zal me benieuwen of Justitie daar in de nieuwe wet ‘plotseling’ wel zin in heeft.
Robert Jan Blom
Wie is Robert Jan Blom
Robert Jan Blom is een toonaangevend deskundige op het terrein van ondernemerschap en faillissementen. Hij publiceerde 75 boeken over het ondernemerschap, waaronder een groot aantal werken die specifiek ingaan op het faillissement. Zoals Failliet in de Praktijk (1992), Failliet, Het onderzoek (1996) en Faillissement, Surseance en Schuldsanering (2000). Daarnaast is hij gastdocent, spreker en commentator: geregeld treedt hij op bij radio- en tv-programma’s als Buitenhof, RTL-Z en het NOS Journaal. Blom is als vast columnist verbonden aan Faillissementsdossier.nl.