Actuele informatie over faillissementen en surseances

Gaat Rem Koolhaas de warenhuizen redden?

Door:
Henk Hanssen
  |  21 januari 2016
Is winkelen een ten dode opgeschreven publieke activiteit? Na de faillissementsvloed van de afgelopen tijd lijkt er bijna geen andere conclusie mogelijk. Maar er is hoop onderweg, uit onverwachte hoek. Toparchitect Rem Koolhaas gaat in Berlijn het voorbeeld geven door het beroemde warenhuis KaDeWe onder handen te nemen.

Grootste warenhuis van het Europese vasteland

Als het om winkels gaat, is er nauwelijks een prestigieuzer opdracht denkbaar. Deze week werd bekend dat aan het bureau van de Rotterdamse architect Rem Koolhaas de klus is gegund om KaDeWe te verbouwen, het fameuze Berlijnse warenhuis dat zich met een oppervlakte van 60.000 vierkante meter nog altijd het grootste warenhuis van het Europese vasteland mag noemen. Het Kaufhaus des Westens opende in 1907 zijn deuren voor een publiek dat er zowel de laatste mode uit Parijs als exotische zeevruchten uit de Stille Oceaan kon vinden. Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde KaDeWe zich tot een toonzaal van alle luxe die het westen te bieden had. Ook nu nog wandelen dagelijks 180.000 bezoekers het monumentale pand aan Tauentzienstrasse binnen maar, volgens de Thaise Central Group die KaDeWe in 2015 overnam, voldoet de winkel niet meer aan de eisen van de moderne consument. Om een afbladdering à la V&D voor te zijn, schakelt directie uit Bangkok nu Rem Koolhaas in.

Reputatieschade

Zonder twijfel zijn er bosjes architecten die geen trek zouden hebben in dit karwei. Het risico op reputatieschade is immers hoog wanneer het gaat om het in leven houden van een openbare bezigheid die door velen als terminaal wordt beschouwd. Wil de 21-eeuwse consument nog gaan winkelen in tijden van toenemende terreurdreiging en het almaar stijgende bestelgemak en serviceniveau van online-retailers? Koolhaas draait er zijn hand niet voor om. Sinds juni 1996 is hij als hoogleraar ‘urban design’ aan de Harvard universiteit verbonden, een functie waarin hij onder meer de essentie van het winkelen tracht te doorgronden door zijn studenten wereldwijd onderzoek te laten verrichten. ‘Ik geloof niet dat globalisering automatisch betekent dat alles op elkaar gaat lijken,’ zei hij kort na zijn aanstelling. ‘Als je goed kijkt, zijn er enorme verschillen en het is mijn persoonlijke fascinatie om te onderzoeken hoe globalisering een gelegenheid kan zijn om op diverse manieren tussenbeide te komen.’


Alternatief voor retailmodel

Koolhaas smeert zijn opdrachtgevers geen stroop om de mond. De opzet van het  huidige KaDeWe wordt door zijn bureau, het Office for Metropolitan Architecture (OMA), als ‘achterhaald’ omschreven: ‘Er is een noodzaak om een alternatief voor dit retailmodel te ontwikkelen, een model dat de relatie van het warenhuis met zijn klanten en de stedelijke omgeving opnieuw definieert.’ Volgens het plan van OMA wordt in de komende zes jaar 180 miljoen euro geïnvesteerd in een ‘tactische’ verbouwing die het pand openbreekt in vier delen die elk verschillende architectonische en commerciële kwaliteiten bezitten en daarmee ook een eigen publiek zullen trekken. Atriums met lichtschachten, wervelende roltrappenhuizen en een nieuw dakterras van waar de bezoeker over de stad kan uitkijken om een ‘urban experience’ te ervaren, moeten het KaDeWe toekomstbestendig maken.

Strijd tegen junk space

In seminars, lezingen en publicaties strijdt Koolhaas al jaren tegen wat hij junk space noemt. Hij muntte dit woord in 2001 in The Harvard Design School Guide to Shopping, een gids die volgens sommige recensenten niet mag ontbreken op het nachtkastje van wethouders die het spookbeeld van lege winkelstraten voor zich zien opdoemen. In de visie van Koolhaas is junk space gedurende de afgelopen decennia als een verstikkende deken over de planeet neergedaald; van winkelstraten tot stations, van vliegvelden tot hotels, alles is met elkaar verknoopt geraakt volgens een  gelijksoortig patroon. De architect meent dat het de hoogste tijd is dat steden hun door filialen geanonimiseerde winkelstraten opfrissen door er naar te streven piramides te bouwen. 

Henk Hanssen Wie is Henk Hanssen
Henk Hanssen is als financieel-economisch redacteur verbonden aan Faillissementsdossier.nl. Hanssen studeerde aan de School voor de Journalistiek in Utrecht en aan de Film- en TV-academie in Amsterdam. Hij werkte onder meer voor bedrijven als ING Bank en de ANWB en voor diverse week- en maandbladen, waaronder Rails, De Zaak, Money en Geld-magazine.

Volg het laatste nieuws en insolventies via Twitter
Volg het laatste nieuws en insolventies via Facebook
  • Binq Media B.V., Media Park, Locatie Heideheuvel H1, Mart Smeetslaan 1, 1217 ZE Hilversum, Nederland