Elke dag gaan er bedrijven op de fles, waarbij levens overhoop liggen en banen verloren gaan. Doorgaans heeft zulk falen met zaken te maken: slechte verkoopcijfers, een veranderende markt of toenemende kosten kunnen een bedrijf het faillissement in jagen. Maar zelfs de grootste bedrijven kunnen te maken krijgen met een interne dreiging, waarvoor met name rijke en succesvolle zakenlieden vatbaar zijn – verduistering.
Fraude en verduistering kunnen ontspringen aan persoonlijke omstandigheden van een werknemer – in wezen hebzucht, al kan het met de beste bedoelingen zijn. Neem bijvoorbeeld iemand die van bank geruild heeft en de schade ongedaan wil maken, of een accountant die verloren omzet wil compenseren door te gokken. Vaak wordt het verlies alleen maar ernstiger, de fraude groter, en loopt de boef vroeg of laat tegen de lamp – of het bedrijf gaat bankroet. Hier kijken we naar een reeks grote bedrijven die hun ondergang vonden als gevolg van fraude gepleegd door ondernemers met een gokverslaving.
.jpg)
In 2008 draaide de Franse Bank Société Générale beter dan de meeste rivalen tijdens de financiële crisis. De bank was een positieve winstbalans aan het voorbereiden tot de directie in januari ontdekte dat een jonge handelaar genaamd Jérôme Kerviel meer dan 4,9 miljard euro had verloren in zakendeals waar hij geen toestemming voor had. Dit was meer dan de beurswaarde van de bank. Het duurde weken voordat de verliesdeals min of meer ongedaan konden worden gemaakt, maar het kwaad was geschied. Kerviel was er klaarblijkelijk mee begonnen om indruk te maken op zijn meerderen, en behaalde aanzienlijke winsten (meer dan 1,4 miljard euro) met behulp van accounts zonder toezicht. Door van een aantal loopholes gebruik te maken zette hij het hele bedrijf op het spel, alsook duizenden banen.
In een andere grote zaak werd een directeur van Fry's Electronics ontslagen en gevangen gezet in 2011, nadat aan het licht kwam dat hij meer dan 65 miljoen dollar had gestolen om te gokken in casino's de wereld rond. Toen Ausaf Umar Siddiqui werd gepakt, was hij nog steeds grote bedragen verschuldigd aan casino's in Las Vegas. Deze zaak laat zien waarom zelfs de meest betrouwbare executives aan financiële controle onderworpen moeten worden. Gokverslaving zet schijnbaar eerlijke mensen aan misdadige acties te overwegen. Vaak begint fraude met de intentie het bedrijf later terug te betalen of zelfs winst op te leveren, maar zodra de verliezen zich opstapelen wordt de verleiding te groot om te blijven stelen om de gaten te dichten.
Dit waren twee bekende gevallen, maar verduistering om gokschulden af te lossen komt verrassend vaak voor. Vorig jaar werd een controller van een bedrijf in Irvine, Californië, nog beschuldigd van het stelen van 3,3 miljoen dollar van zijn bedrijf vanwege een ernstige gokverslaving. Jaarlijks moeten tientallen bedrijven het feit onder ogen zien dat een vertrouwde werknemer geld van de zaak heeft verduisterd.
Als er lering uit deze gevallen getrokken kan worden is het wel dat geen enkele werknemer vertrouwd kan worden in die mate dat hij boven financieel toezicht mag staan. Niemand binnen een bedrijf zou in staat moeten zijn om geld te verplaatsen zonder zijn acties te verantwoorden. Als er geen bekwame accountancy en financiële controle is, dan loopt een bedrijf het risico verraden te worden door een vertrouwd persoon.