Dat veroordeelden in de gevangenis werk verrichten, is bekend. Maar wist u dat gevangenen vanuit de cel ook een onderneming kunnen beginnen?
Onbegeleid proefverlof
Kort geleden oordeelde de rechter dat Cevdet Yilmaz op onbegeleid proefverlof mag. Deze man, bijgenaamd Ted de Turk, zat levenslang vast omdat hij op 3 april 1983 zes onschuldige mensen, waaronder een meisje van twaalf jaar, doodschoot in het Delftse Café ’t Koetsiertje. Nog eens vier mensen raakten gewond door de twaalf kogels die hij afvuurde. De motieven van Yilmaz, een goed opgeleide man zonder criminele achtergrond, zijn nooit helemaal opgehelderd. Vermoedelijk reageerde hij op een belediging. Nadat hij vertelde dat hij tot Nederlander was genaturaliseerd, zou een van de stamgasten hebben gezegd ‘Je mag dan wel een Nederlands paspoort hebben, je bent en blijft een kanker-Turk.’ Yilmaz, die ook door anderen zou zijn uitgelachen, verliet het café en keerde twaalf minuten later terug met een wapen.
Maatschappelijke onrust
De maatschappelijke onrust rond dit bloedblad – getalsmatig een van de grootste moordpartijen uit de Nederlandse misdaadhistorie – is nog altijd niet gedempt. De laatste maanden lieten verschillende nabestaanden via de media optekenen dat zij klaar stonden om de rekening te vereffenen, mocht Yilmaz op vrije voeten komen. Mede daardoor weigerde staatssecretaris Fred Teeven in mei dit jaar toestemming te geven voor het verlof. De belangen van de slachtoffers en de nabestaanden moesten zwaarder wegen, vond de bewindsman die, na een kort geding, zijn standpunt moest herzien. Toen ik de berichten over Yilmaz voorbij zag komen, gingen mijn gedachten terug naar een andere uitspraak van de rechter. Half maart 1989, zes jaar na de moorden in het café, viel mijn oog op een opmerkelijke faillissementsuitspraak. De naam van de gefailleerde ondernemer: Cevdet Yilmaz.
Bedrijf vanuit cel
Vanuit de cel bleek de moordenaar een eigen bedrijf te hebben opgericht – met toestemming van Justitie. De onderneming was geheel legaal van start gegaan, inclusief een inschrijving in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Vestigingsadres: de gevangenis te Scheveningen. Yilmaz werkte samen met medewerkers buiten de bak. Zij kochten, tot een bedrag van één miljoen gulden, allerlei spullen zonder ervoor te betalen met als gevolg dat het bedrijfje failliet ging. Verbaasd over deze gang van zaken, belde ik met het ministerie van Justitie. Een voorlichtster deelde me mee dat de handelwijze van Yilmaz ‘normaal’ was, het paste in het proces van ‘resocialiseren.’ Binnen zes jaar nadat hij levenslang tegen zich had horen eisen, werd Yilmaz alweer voorbereid op het vrije ondernemersbestaan. Verontwaardigde legde ik de voorlichtster nog een aantal vragen voor. Zijn er meer criminelen die vanuit de bak een bedrijf uitoefenen? Wat is de aard van hun activiteiten? Hoe groot is de kans dat argeloze klanten in handen vallen van schurken die vanuit de cel zaken doen en je mogelijk oplichten? En, hoe kan een gedupeerde na het faillissement van een veroordeelde moordenaar aanspraken doen op de faillissementsboedel?
Advertentie van de firma Moord, List & Bedrog
De voorlichtster kon mij destijds – ook bij navraag – geen antwoorden geven. Vaak ben ik blij dat ik in Nederland geboren ben maar, soms vraag ik mij af of dit land in één groot pretpark aan het veranderen is. Tot levenslang veroordeelde moordenaars mogen vanuit de gevangenis een bedrijf beginnen, failliet gaan en weer vrij rondlopen. Het wachten is op de eerste advertentie van de firma Moord, List & Bedrog: ‘Speciale aanbieding vanuit cel 152, vleugel C van de gevangenis. Deze week kleine partij overhemden. Weinig gedragen, ontsierd door enkele hardnekkige bloedspatten maar verder in goede staat.’ Wanneer de ondernemer in kwestie de tekst ietsjes aanpast, zal de rechter vast toestemming geven voor publicatie.
Robert Jan Blom