Een bankroet is op de eerste plaats een drama voor de ondernemer en zijn crediteuren. Maar ook klanten kunnen emotioneel geraakt worden door een faillissement, zeker wanneer het een firma betreft waar zij jarenlang graag geziene gasten waren. Het leed van deze ‘slachtoffers’ wordt vaak over het hoofd gezien.
Neckermann is niet meer
Twee weken geleden werd ik onaangenaam getroffen door het nieuws over het faillissement van Neckermann. ‘Neckermann is niet meer’, de zin bleef even nazingen in mijn hoofd. Ik weet nog dat mijn ouders over de busreizen van Neckermann spraken. En ik boekte er ook zelf mijn eerste vakantie, met een vriendin in het vliegtuig naar Spanje. Weliswaar bleef de touroperator met dezelfde naam buiten het bankroet – dit onderdeel is al jaren geleden overgenomen door Thomas Cook – maar toch, het bericht over Neckermann riep een melancholisch gevoel in me op.
Afscheid van dierbare bedrijven
Zo heb ik in de loop der jaren vaker afscheid moeten nemen van bedrijven die me dierbaar waren. Wanneer mijn ouders in mijn geboorteplaats Rotterdam iets met hun kleine jongen wilden vieren, dan gingen we ijs eten bij Ruteck’s Lunchroom aan het Stadhuisplein. Zochten we een gezellig warenhuis, dan wandelden we naar Termeulen Warenhuis aan de Lijnbaan. Ruteck’s Lunchroom is verdwenen en na een bestaan van bijna honderd jaar ging ook Termeulen in 1993 ter ziele.
Broodje van Kootje
Nog meer melancholie... Tussen 1937 tot 2006 kende iedereen Broodje van Kootje. En voor talloze Nederlanders was het Dafje zijn of haar eerste auto. Maar in 1975 werd DAF verkocht aan Volvo, de niets ontziende Zweden lieten het trotse Hollandse merk onmiddellijk verdwijnen, enkel de vrachtwagentak houdt de naam levend. Welk kind keek niet reikhalzend uit naar het Snoepje van de Week als moeder met de boodschappen van De Gruyter thuis kwam? Deze legendarische supers met hun luxueuze interieurs wisten complete generaties aan zich te binden. De eerste winkel werd al in 1818 (!) geopend, de laatste loste in de jaren zeventig naamloos op in de keten van Spar.
Als De Dood aanbelt
Sluiting, faillissement, overnames, fusies: we ontkomen er niet aan. In ieders leven gaan bedrijven ten onder waar we een speciale band mee hebben. Jaren geleden kwam ik een deskundige en vriendelijke faillissementscurator tegen. Hij vertelde me een interessant verhaal over zijn eigen leven. Na zijn schooltijd was hij begonnen als eigenaar van een buurtsupermarkt. Toen hij met zijn winkel failliet ging, wijdde hij zich aan een studie rechten en specialiseerde zich in het faillissementsrecht. Nu droeg deze man de wat lugubere achternaam ‘De Dood’ – ik maak geen grapje. Als ondernemer-in-nood kon je dus gebeld worden met iemand die zich voorstelde als ‘De Dood’. Vervolgens deelde de man mee dat je failliet was. De Dood had het vele malen meegemaakt. Hij bleef laconiek onder een faillissement. ‘Elk bedrijf houdt er ooit mee op. Ik ken geen bedrijven die duizend jaar bestaan,’ zei hij.
Weemoed en woede
Ik heb De Dood altijd gewaardeerd maar het gevoel dat hij omschreef kon ik niet met hem delen. Ik denk nooit: ‘Een faillissement is gewoon de dood van een bedrijf, daar hoef je niet dramatisch over te doen.’ Bij de dood van bedrijven waar ik ‘iets mee heb’, voel ik enige weemoed. En ook woede. Immers, was die ondernemer nu maar wat alerter geweest, dan konden ook mijn kinderen en kleinkinderen nog uitkijken naar het Snoepje van de Week…
Robert Jan Blom