We denken graag dat alles in ons land tot ver achter de komma goed geregeld is. In veel opzichten is dat ook zo, behalve wanneer u een grote aanschaf doet van een bedrijf dat plotseling failliet gaat. Menigeen moet in deze situatie tot zijn schrik vaststellen dat de Nederlandse regelgeving lijkt op de juridische jungle van een bananenrepubliek.
Faillissementswet legaliseert roof
Gelegaliseerde roof, anders kan ik gebeurtenissen als de volgende niet noemen. Stel dat u de trotse eigenaar bent van een vakantiehuisje of een stacaravan. Bij aankoop heeft u een contract gesloten waarin klip en klaar vermeld staat dat het huisje of de stacaravan uw eigendom is. U brengt een paar aangename zomers in uw paradijsje door, tot op een dag de campingeigenaar waar u de grond van pacht failliet gaat. En dan blijkt het contract geen stuiver waard te zijn: uw eigendom tuimelt in de faillissementsboedel en wordt tezamen met de grond verkocht ten gunste van de schuldeisers. U mag zelfs uw eigen stacaravan niet meer in.
Keukenprins failliet?
Of laten we zeggen dat u een prachtige keuken koopt. Bij ondertekening van de koopovereenkomst eist de verkoper dat u een fikse aanbetaling doet. De keuken zal binnen twee maanden worden geïnstalleerd. Maar, voordat het busje met de kastjes en het aanrechtblad voor komt rijden, gaat de firma Keukenprins failliet. Uw nieuwe droomkeuken wordt een nachtmerrie. Magnetron? Vaatwasser? U kunt er naar fluiten en u bent uw geld kwijt. Hetzelfde kan u overkomen wanneer uw dealer failliet gaat, een paar dagen voordat u de reeds aanbetaalde auto zou komen ophalen. Geen auto, geen centen!
Rammelend rechtssysteem
Consumenten die in deze situatie belanden, kunnen er vaak met hun verstand niet bij. Ze knijpen in hun arm en vragen zich stomverbaasd af in welk land zij zijn beland. Overkomt mij dit in een bananenrepubliek met een rammelend rechtssysteem of in Nederland waar alles tot in de puntjes is geregeld? Helaas is ons land in dit opzicht inderdaad een bananenrepubliek: de staat gaat te allen tijde voor. De eerste partijen die betaald krijgen uit een failliete boedel zijn de belastingdienst en het UWV. Zij staan vooraan in de rij, zij zijn de zogeheten ‘preferente schuldeisers’. Als particulier rest u de bescheiden status van ‘concurrente schuldeiser’. Dat betekent meestal dat, als er nog wat geld over blijft nadat preferente schuldeisers hun geld hebben ontvangen, u misschien hooguit vijf procent van uw vordering tegemoet kunt zien.
Tussenrekening
Het recht laat onschuldige burgers in de kou staan en dat terwijl deze situaties eenvoudig te voorkomen zijn. De crux is dat uw aanbetaling wordt gevrijwaard van de risico’s van een faillissement. Hoe? Door het bedrag over te maken naar een ‘geblokkeerde- of tussenrekening’ van een bank. De bank laat de verkoper weten dat het geld binnen is en, op de dag waarop keuken of auto zijn geleverd, maken zij het geld over naar de verkoper. Gaat de verkoper voor de leveringsdatum failliet, dan wordt het geld naar u teruggestort.
Betaal hooguit € 100 aan
Koper en verkoper betalen beiden een (kleine) vergoeding voor de ‘bemiddeling’. Voor deze methode is een eenvoudige juridische modus te bedenken. Ik heb dit principe aan programma’s als
Kassa en
Opgelicht voorgesteld en ook aan diverse banken. Enkele malen is er uitvoerig over gesproken maar helaas zonder concreet resultaat. Nog steeds loopt u als particulier de kans uw geld kwijt te raken aan gefailleerde ondernemers en allerlei soorten van beunhazen. Totdat politiek en banken besluiten u als koper betere bescherming te bieden, kan ik u slechts één advies meegeven. Betaal op een auto of een dure keuken hooguit € 100 aan: dit geldt als het juridisch bewijs dat u daadwerkelijk een koopintentie hebt. De rest betaalt u bij aflevering.
Robert Jan Blom