Financiële noodsituatie bij kernreactor Petten

Tachtig miljoen euro nodig

De eigenaar van de kernreactor, de Nuclear Research and Consultancy Group (NRG) zegt acuut tachtig miljoen euro nodig te hebben om de reactor in bedrijf te houden. NRG-directeur Niels Unger verklaart dat zijn huisbankiers niet bereid zijn met extra geld over de brug te komen. De laatste hoop van de directie is gevestigd op minister Henk Kamp (Economische Zaken) aan wie een noodkrediet is gevraagd. Het KRO-programma Brandpunt Reporter wijdt vanavond een uitzending aan de financiële problemen bij de kernreactor.

Problemen bij de behandeling van kankerpatiënten

 

Als Kamp de hand op de knip houdt, kunnen over de hele wereld problemen ontstaan bij de behandeling van kankerpatiënten. De hogefluxreactor in Petten produceert medische radio-isotopen die worden toegepast bij de behandeling van kankerpatiënten. De isotopen geven een stralingen af die zowel bij nucleaire therapie (bestraling), pijnbestrijding als bij diagnose kunnen worden ingezet. Er zijn in de wereld maar een paar kernreactoren die in staat zijn deze isotopen te leveren, onder meer in Canada en België. Het wegvallen van de productie uit Petten, dat zestig producent van de Europese en een derde van de wereldmarkt bedient, kan niet onmiddellijk worden opgevangen door de andere bedrijven, ook niet omdat sommige isotopen niet op voorraad kunnen worden aangehouden. Hierdoor dreigt de behandeling van de ongeveer 24.000 patiënten die afhankelijk zijn van de isotopen uit Petten in gevaar te komen. Ook om andere redenen zou een failliet dramatische gevolgen kunnen hebben. De rector in Petten vormt het kloppend hart van een Europees netwerk rond de productie, de distributie en het onderzoek van medische radio-isotopen. Vooral van de zogenaamde radiofarmacie - geneesmiddelen die radioactiviteit naar een bepaald orgaan kunnen brengen – wordt in de nabije toekomst veel verwacht. Ook deze veelbelovende ontwikkelingen zouden in de kiem gesmoord worden bij een bankroet.

‘Bedrijfsmodel van Petten is achterhaald’

Al in februari 2003 waarschuwde een werkgroep waarin topambtenaren en nucleaire experts zitting hadden voor de gevolgen die een onvoorziene productiestop in Petten voor patiënten zou kunnen hebben. Aanbevolen werd de veiligheidscultuur te verbeteren – de verouderde, in 1961 gebouwde reactor kampt om de haverklap met storingen - en haast te maken met de bouw van een nieuwe reactor, de Pallas die vanaf 2023 in Petten operationeel moet zijn. Dat deze en andere waarschuwingen nauwelijks ter harte zijn genomen, heeft te maken met een achter de schermen woedende discussie over de bedrijfsmodel van NRG, de exploitant van de reactor. Volgens de Stichting Laka, een Amsterdams documentatie- en onderzoekscentrum dat NRG als een luis in de pels volgt, is de business case van de Pettense hogefluxreactor achterhaald door technologische ontwikkelingen. Zij stelt dat het belangrijkste medische isotoop, technetium-99m, veel efficiënter kan worden geproduceerd. Na de splijting in Petten is slechts zes procent procent van het verrijkte uranium waaruit dit isotoop wordt gegenereerd bruikbaar, de rest wordt opgeslagen als radioactief afval. Maar via deeltjesversnellers kan technetium-99m goedkoper, duurzamer en veiliger worden verkregen, zo blijkt uit een rapport uit 2011 van de OECD/NEA, de in Parijs zetelende Europese nucleaire denktank, waar Laka naar verwijst. Deze methode, een afgestofte techniek die al dateert van voor de Tweede Wereldoorlog, is het laatste decennium weer in het centrum van de belangstelling komen te staan door uitvindingen rond de PET-scan, een diagnostisch apparaat dat eveneens gebruikt maakt van radioactieve stoffen. De omslag naar de nieuwe productiemethode, die ook een eind maakt aan de steeds terugkerende dreiging van tekorten, zou binnen enkele jaren kunnen worden gerealiseerd.

Luchtfietserij

Andere experts doen dit scenario af als ‘onverantwoordelijke luchtfietserij’. Zij menen dat de oude reactoren voorlopig onmisbaar zijn voor de productie van medische isotopen. Wie er gelijk heeft? Aan minister Kamp de lastige taak een snelle conclusie te trekken in dit debat dat wordt vertroebeld door de belangen van de atoomsector. Moet hij miljoenen van de belastingbetaler steken in een aftandse reactor waar de banken hun handen van af hebben getrokken? Of zet hij een streep in het zand?