En weer dreigt er een klap voor de boekenbranche. Welgeteld twee jaar nadat zij begon, sluit Polare, de grootste keten van Nederland, haar vestigingen voor een ‘strategische heroriëntatie’. Lezen we niet meer of is er meer aan de hand?
Activiteiten
Wanneer u heeft u voor het laatst een boek gekocht, niet online, maar in de boekhandel? En, hoe verliep uw koopervaring? Rekende u af en was het ‘Dank u en tot ziens!’ of attendeerde de verkoper u op activiteiten van de boekhandel. Een avond met een schrijver, een bijeenkomst van een leesclub, een nieuwsbrief met tips die bij uw interesses aansloten of wellicht een Facebook-pagina met boeiende updates? Vermoedelijk gebeurde er niets van dat alles en wandelde u met het boek onder uw arm de winkel weer uit.
De Nieuwe Boekhandel
Te midden van al het treurige nieuws dat het boekenvak omgeeft, is er tenminste één boekhandel in Nederland die draait als een tierelier. Niet ten onrechte De Nieuwe Boekhandel genaamd, gevestigd in een wijk waar cynici tot voor kort meenden dat je er enkel Nederlandse taalgidsjes kon slijten aan klanten die voor hun inburgeringsexamen op moesten. Ruim drie jaar geleden nam Monique Burger uitgerekend daar, in het multi-culturele Bos Lommer in Amsterdam, de boedel van een stoffig boekhandeltje over. Ze verfde de planken in een frisse blauw tint, wist van haar vader een ton te lenen waarmee ze een voorraad inkocht die aansloot bij de veranderende samenstelling van de buurt. Want, zo bleek uit een onderzoek dat Burger had verricht, de achterstandswijk raakte in trek bij hoger opgeleide jonge gezinnen.
Klant geeft advies
De onderneemster richtte zich vooral op kinderboeken, de betere non-fictie, literatuur en boeken over de buurt. En: ze knoopte gesprekken aan met haar klanten. Een man die een spiritueel werk kocht, bleek bereid haar te adviseren bij de inkoop van esoterische boeken. Een jurist die een boek aan het schrijven was, haalde ze over zijn boek in haar winkel te presenteren. Ze zette een webshop op, begon te twitteren, startte een Facebook-pagina, verzorgde een nieuwsbrief met leestips en organiseerde leeskringavonden met auteurs. Het succes dat ze boekte, bleef niet onopgemerkt. In 2010 werd Burger uitgeroepen tot beste boekverkoper van het jaar, ze won de MKB-award, gaf branchegenoten trainingen en lezingen over haar werkwijze en schreef zelf een boek (‘Groeten is gratis’) over de manier waarop ze het boekenvak vernieuwde. En als klap op de vuurpijl werd ze gevraagd lid te worden van het boekenpanel van De Wereld Draait Door.
Strategische heroriëntatie
Twee jaar geleden stond de chique boekhandelsketen Selexyz aan de rand van de afgrond. Na een paar roerige weken nam investeringsmaatschappij ProCures voor 3,5 miljoen euro de zestien Selexyz-winkels over. Onder de nieuwe naam Polare ging Selexyz een ongemakkelijk huwelijk aan met ramsjketen De Slegte waar de investeerders al een belang in hadden. Schaalvoordelen, samen panden delen en verhuur van overblijvende panden, leken de voornaamste motieven. ‘Naar verwachting zullen beide organisaties eind 2013 operationeel volledig zijn gefuseerd. Daarmee is dan een basis gelegd voor continuïteit van de gezamenlijke onderneming,’ sprak ProCures-directeur Paul Dumas die zelf het management ter hand nam. Nauwelijks een paar weken na deze streefdatum hangt Polare in de strop. Sinds 28 januari zijn de filialen gesloten vanwege een ‘strategische heroriëntatie,’ zo luidt de verklaring. ‘Almaar dalende boekverkopen als gevolg van ontlezing’ heet de rafelige schaamlap die de evidente miskleunen niet kan verhullen.
Dalende boekverkopen?
Ontlezing? We lezen ons suf met z’n allen, van krant tot iPad tot telefoon: misschien consumeren we wel meer letters dan ooit tevoren. Dalende boekverkopen? Het is maar hoe je bekijkt. In 1988 werden er 26,8 miljoen boeken verkocht, in 2013 bijna twee keer zoveel: 41 miljoen exemplaren. Ten opzichte van het recordjaar 2008 – waarin er 50,6 miljoen boeken over de toonbank gingen - is er inderdaad sprake van een al een aantal jaren aanhoudende daling maar de stelling dat de Nederlanders het boek massaal de rug toekeren is onhoudbaar. Zoals Monique Burger laat zien, kán een boekhandel uitgroeien tot een levendig middelpunt van een buurt, van een gemeenschap, van een online community. Voorwaarde is wel dat je meer wilt doen dan boeken over de balie schuiven. ProCures? ‘Mannen met schoenen van kangoeroeleer zonder verstand van het boekenvak,’ oordeelde een uitgever in De Volkskrant. Misschien kan Burger het eens proberen?