Bij vrijwel elk faillissement vliegt het woord als een bij op de honingpot af: herstart. Maar, hoe reëel is de kans op een herstart als de curator al aan tafel zit? Onze columnist Robert-Jan Blom steekt zijn ergernis niet onder stoelen of banken.
Een doorstart bestaat niet
Bij elke melding over een faillissement zit ik er al op te wachten, de mededeling dat er gedacht wordt aan een doorstart. De pers, die de gefailleerde ondernemer slaafs napraat, begrijpt niet dat vele betrokkenen, zich groen en blauw ergeren. Want: een doorstart bestaat helemaal niet. Ik weiger daar dan ook over te spreken. Een failliet bedrijf is weg, voorbij, dood, passé… Een failliete onderneming bestaat niet meer. De term ‘doorstart’ komt uit de vliegwereld: als een piloot ziet aankomen dat er iets mis kan gaan bij de landing, trekt hij het vliegtuig weer op en landt opnieuw. Dát is een doorstart. Hebben we het over een ‘doorstart’ van een failliet bedrijf, dan bedoelen we dus feitelijk, de oprichting van een nieuwe onderneming. De failliete ondernemer hoopt zijn reputatie te redden door van de daken te schreeuwen: ‘Er is niets aan de hand hoor, we starten gewoon door!’ De directie van zo’n ‘doorstarter’ doet daarmee een pijnlijke mededeling. Pijnlijk voor wie?
Medewerkers kunnen bij herstart thuisblijven
Voor de medewerkers bijvoorbeeld. Zij zitten thuis en de meeste medewerkers kunnen ook bij een ‘doorstart’ thuisblijven. Pijnlijk voor hun gezinnen die van een uitkering moeten gaan leven. Pijnlijk ook voor de leveranciers die, hoewel ze zich ‘schuldeisers’ mogen noemen, bij een faillissement nauwelijks iets van hun facturen ontvangen. En dat terwijl zij soms moeten toekijken hoe hún spullen voor een appel en een ei worden doorgesluisd naar een nieuw opgerichte onderneming die zich het product van een ‘herstart’ mag noemen. Pijnlijk ook voor de klanten die maar moeten zien waar ze hun recht kunnen halen nu ze hun garantievoorwaarden bij het oud papier kunnen gooien. Soms hebben zij vooruit betaald aan een ondernemer die allang wist dat het fout zat maar desondanks vooruitbetalingen accepteerde.
Een faillissement kent alleen maar verliezers
Het is al vaker gezegd dat het faillissement alleen maar verliezers kent. En dat de vele betrokkenen vanaf de dag van het faillissement de dagen doorbrengen met tranen in de ogen. Maar hun teleurstelling over het faillissement wordt alleen maar groter als ze het gezeur aanhoren van de failliete ondernemer (lees: directie) die ‘denkt aan een herstart’. Zijn er dan geen voordelen aan een herstart? Die herstart houdt in dat er (misschien!) een nieuw bedrijf wordt opgericht dat dezelfde naam draagt als het failliete bedrijf. En ja, misschien kunnen enkele medewerkers van het failliete bedrijf een baan vinden. Doorgaans zijn dat er weinig: er is geen enkele garantie dat de nieuwe directie niet liever kiest voor nieuwe medewerkers. Verder zijn er ook bij een ‘herstart geen winnaars, integendeel. De curator en rechter-commissaris moeten duivels goed oppassen dat er bij het faillissement geen opzet in het spel is, om goedkoop af te komen van schuldeisers en medewerkers… Laat de pers ophouden met papagaaien zodra de directie het woord ‘herstart’ in de mond neemt. Laten we voortaan stellen ‘dat er wordt nagedacht over de oprichting van een nieuwe onderneming met dezelfde naam.’
Robert Jan Blom
Wie is Robert Jan Blom
Robert Jan Blom is een toonaangevend deskundige op het terrein van ondernemerschap en faillissementen. Hij publiceerde 75 boeken over het ondernemerschap, waaronder een groot aantal werken die specifiek ingaan op het faillissement. zoals Failliet in de Praktijk (1992), Failliet, Het onderzoek (1996) en Faillissement, Surseance en Schuldsanering (2000). Daarnaast is hij gastdocent, spreker en commentator: geregeld treedt hij op bij radio- en tv-programma’s als Buitenhof, RTL-Z en het NOS Journaal. Blom is als vast columnist verbonden aan Faillissementsdossier.nl.