Voor het fysiek toetakelen van directieleden is nooit een excuus, benadrukt hij. Toch kan onze columnist Robert Jan Blom wel enig begrip opbrengen voor de woedende personeelsleden die begin deze week de overhemden van twee Air France-chefs in repen scheurden. ‘Als de druk te hoog wordt opgevoerd, zijn er altijd mensen bij wie er een draadje losschiet. De stakkers die zich niet langer konden bedwingen, zijn katten in het nauw.’
Wieg der beschaving
Mensonterende taferelen bij Air France. Bij het hoofdkantoor in Roissy werden afgelopen maandag twee directeuren door ziedende personeelsleden belaagd en zelfs gemolesteerd. Met aan flarden gerukte overhemden moesten zij zich in veiligheid zien te brengen. Een aanwezige vakbondsbestuurder merkte op dat het weinig scheelde of er was een directeur gelyncht. Zelfs het vliegtuigmaatschappijtje van een bananenrepubliek zou zich schamen voor het gewelddadige karakter van deze ‘demonstratie’, laat staan de fiere airline van de Fransen, de zelfbenoemde hoeders van de wieg der beschaving.
Zwarte bladzijde
De gebeurtenissen voerden mijn gedachten terug naar twee columns waarin ik het volgende schreef: ‘Wanneer het doek valt voor KLM, voor Air France of voor Air France-KLM, weten we (nog) niet. Maar als het bericht komt, ben ik niet verbaasd.’ Deze column werd in oktober 2014 gepubliceerd. Een half jaar later schreef ik: ‘Ooit zullen we de naam KLM kwijt raken, net zo goed als dat gebeurde met Sabena, Fokker en binnenkort met Malaysia Airlines. De KLM schrijft momenteel de laatste bladzijde van zijn bestaan. Het zal helaas een zwarte bladzijde zijn.’
Nodeloos onrust
Na verschijning van mijn proza werd ik door een boze meneer van KLM’s pr-afdeling opgebeld. Hij was het niet met mij eens, nóch voor wat betreft KLM, nóch voor wat betreft Air France, nóch voor wat betreft de Air France-KLM combinatie. De bedrijven zouden glorieus tevoorschijn komen uit de donkere wolkenpartijen waar ze doorheen vlogen, betoogde hij. Enig punt was: met mijn negatieve stukjes zaaide ik nodeloos onrust waardoor medewerkers ten onrechte gingen vrezen voor hun baan. Of ik de zaken niet eens wat zonniger voor kon stellen?
Rood aanlopende konen
Ik toonde me uiteraard bijzonder ingenomen met het kennelijke feit dat al die duizenden KLM-medewerkers zoveel waarde hechtten aan mijn bescheiden opiniestukjes. Maar al gauw kneep ik mezelf in de arm en besefte dat de beste man schromelijk overdreef. Bovendien richtte hij zijn gifpijltje aan het verkeerde adres. Want, het was toch heus KLM-directeur Leo van Wijk zelf die in 2003 met rood aanlopende konen bekend maakte dat zijn maatschappij fuseerde met een wereldspeler uit de luchtvaart. We zien wat daarvan terecht is gekomen. De KLM is als het kleine neefje door Air France in de hoek gezet. Sinds de fusie is de omzet van de combinatie weliswaar gegroeid maar de onderneming schrijft al jaren rode cijfers.
Plan B
De KLM heeft achthonderd arbeidsplaatsen geschrapt en er moet € 700 miljoen bezuinigd worden. En bij Air France? Daar gaat eindelijk ook het mes in. Nadat het overleg met de bonden vorig week op niets uitliep, trok de directie Plan B uit de la. Bijna drieduizend banen gaan eraan, het aantal vluchten wordt ingeperkt, een stel vliegtuigen afgedankt. Niemand heeft ooit een geldig excuus om een ander te mishandelen. Maar als deze ordinaire matpartij voor de rechter komt, en dat zal ongetwijfeld, kunnen de advocaten van de belagers wel een verzachtende omstandigheid aanvoeren. Deze krabbende, slaande werknemers zijn keer op keer teleurgesteld, bang gemaakt tot wanhoop gedreven.
Leugenachtig gedrag
Nee, meneer van de pr-afdeling, nìet door mijn column – die wordt voor zover ik weet niet in het Frans vertaald – maar door uw bazen en bazinnen. Wat er de afgelopen twee jaar bij Air France-KLM heeft plaatsgevonden, kan alleen worden omschreven als chaos, het scheppen van onzekerheid en leugenachtig gedrag. Het is nog geen jaar geleden dat Air France ontkende medewerkers te zullen dwingen tot ontslag. En ook de KLM hield tot voor kort vol dat personeel alleen zou afvloeien via een zorgvuldig werkgelegenheidsplan en interne mobiliteit. Intussen volgt het ene reorganisatieplan op het andere en is de sfeer bij Air France-KLM om te snijden. Wie daar werkt, kan alleen maar hopen en bidden dat zijn baan gehandhaafd blijft. De directie had het aan kunnen zien komen. Als de druk te hoog wordt opgevoerd, de onzekerheid te lang voortduurt, zijn er altijd mensen bij wie er een draadje losschiet. De stakkers die zich bij de poort van het hoofdkantoor aan een stropdas vastklampten, zijn katten in het nauw.