De Rode Ridder, zo wordt hij genoemd. Net als deze Vlaamse stripheld wil PvdA-Kamerlid Henk Nijboer de strijd aanbinden tegen onrecht, om precies te zijn tegen de praktijken van durfinvesteerders die Nederlandse bedrijven opkopen, volstoppen met schulden en profiteren van een faillissement.
Winst van 110 miljoen euro
Het is niet het eerste voorbeeld van een noodlottige private equity-investering, wel een van de best gedocumenteerde. In 2004 verwierf de Britse investeringsmaatschappij Apax een meerderheidsaandeel in PCM, op dat moment uitgever van NRC, De Volkskrant, het AD, een aantal regionale dagbladen en boekenuitgever Meulenhoff. Als de Britten er drie jaar uitstappen, strijken ze een winst van 110 miljoen euro op en laten PCM als een bloedend rund achter. Het eigen vermogen is gekelderd van 268 miljoen naar min 55 miljoen, de rentelasten op de sterk gestegen schulden zijn vertienvoudigd.
Waardering oppompen
Het boek De grootste Kraak in krantenland (uitgeverij Nieuw Amsterdam, 2008) schetst een ontluisterend beeld van de plundering van het trotste mediabedrijf door de sprinkhanen met de scherpe tanden. Niettemin kunnen zij nog altijd hun gang blijven gaan, steevast volgens eenzelfde stramien. Overnemen, de waardering oppompen en opzadelen met leningen waar een bizarre rente voor moet worden betaald: de rentelasten mogen van de winst worden afgetrokken zodat er zo weinig mogelijk vennootschapsbelasting hoeft te worden afgedragen. Zo betaalt HEMA, sinds 2010 in handen van de Britse investeerder Lion Capital, een rente van 13,5 procent op een door Lion verstrekte lening van 270 miljoen.
Lastige discussie
Politici steggelen al jarenlang over de manier waarop deze praktijken kunnen worden tegengegaan. De discussie is lastig omdat private equity investeerders niet over een kam kunnen worden geschoren. Privaty equity staat letterlijk voor privaat vermogen: het zijn investeringen van privébeleggers die hun vermogen vaak onderbrengen in participatiemaatschappijen als Alpinvest, Hal Investments en Egeria. Deze fondsen weten ook geld aan te trekken van verzekeraars, pensioenfondsen en banken. Na een reeks geruchtmakende overnames, onder meer van Vendex KBB en VNU, sloeg toenmalig minister van Economische Zaken Joop Wijn in 2006 ferme taal uit tegen wat hij het ‘junglekapitalisme’ noemde. Hij kondigde een rondetafelconferentie aan om te bespreken hoe de plaag van ‘sprinkhanen die onze bedrijven leegvreten en dan weer weggaan’ kon worden afgestopt. Na een fikse aanvaring met collega Gerrit Zalm, die Wijns woorden omschreef als ‘een karikatuur die niets met de werkelijkheid te maken heeft’, schortte de minister zijn voornemen op.
Twaalfpunten-plan
Onbelast door dit verleden graaft het 32-jarige PvdA-Kamerlid Henk Nijboer de strijdbijl nu weer op. Het jargon waar hij zich van bedient, is niet veranderd: Nijboer wil voorkomen dat durfinvesteerders oer-Hollandse bedrijven leegzuigen en berooid achterlaten. ‘Het beest van de financiële sector moet worden getemd,’ zegt hij in een gesprek met het AD, verwijzend naar de overnames van HEMA, V&D, kinderopvangbedrijf Estro en afvalverwerker Van Gansewinkel. Nijboer lanceert vandaag een twaalfpunten-plan dat voorziet in fiscale maatregelen, een versterking van de positie van de OR, een verbod op het uitkeren van extreem hoog dividend, verhoging van de aandeelhoudersaansprakelijkheid en een maximum aan het aandeel vreemd vermogen waarmee een bedrijf kan worden overgenomen. Dat de AFM en de DNB sinds 2012 hun toezicht op private equity hebben verscherpt, is hem niet voldoende. Er moet wetgeving volgen, meent de PvdA’er, al beseft hij dat er nog een lange, stekelige weg te gaan is.