Niet alle politieagenten houden een spandoek omhoog om meer loon te eisen. Er zijn er ook die weten hoe je rijk kunt worden door je bv te laten klappen. Zoals Rita Dorst, een ex-politieagente uit Zeewolde die vijf ton overhield aan het faillissement van haar Emeritus bv.
Wrange grap
Het lijkt een wrange grap. Wie nu emeritus.nl intikt, ziet het beeld van het heelal op zijn scherm verschijnen. Geen navigatiemenu, geen buttons, geen tekst: alleen stippen en sterren die in een zwarte peilloze diepte ronddrijven. Je kunt zoveel in de rondte klikken als je wilt: er gebeurt niets. Wat wil de eigenaar van dit domein, de A.G. Dorst Holding bv te Zeewolde, hiermee communiceren? Dat ze onvindbaar is? Dat de bezoeker van haar pagina een wens mag doen? Dat haar geld in een zwart gat is verdwenen?
Geen behoefte aan antwoorden op vragen
Oud-werknemers die op zoek gaan naar antwoorden, tasten in het duister. Zo spraakzaam als Rita Dorst vroeger was, zo stil is ze nu. Tegenover de media houdt ze haar kaken op elkaar. Ze heeft ‘geen behoefte’ aan het beantwoorden van vragen, liet ze weten aan De Volkskrant die de opkomst en ondergang van haar bedrijf reconstrueerde. In oktober 2015 zal ze het zwijgen doorbreken – en hoe. Op haar LinkedIn-pagina meldt ze met een boek bezig te zijn over ‘de belevenissen, de successen maar ook de valkuilen’ van Emeritus.
Onderzoek van curator
Of haar werk direct tot de bestsellerslijsten zal doordringen is niet zeker, maar aanstormend schrijfster Dorst weet zich in elk geval verzekerd van een aantal gretige lezers. Oud-werknemers die nog tienduizenden euro’s van haar eisen, juristen van vakbond Abvakabo die menen dat Dorst de overeenkomsten met haar personeel niet had mogen opzeggen, curator Gijs Kuijper van het Groningse kantoor De Haan advocaten die een onderzoek voorbereidt naar het faillissement van Emeritus en wellicht ook nog wat ambtenaren van VWS die deze kwestie kunnen verheffen tot een casestudy over de onbedoelde nevengevolgen van de marktwerking in de zorg.
Negentig miljard euro
Emeritus dankt zijn bestaan aan de Wet marktordening gezondheidszorg die in juli 2006 wordt ingevoerd. De gigantische zorgmarkt waarin ruim negentig miljard euro omgaat (cijfers CBS, 2014) wordt opengesteld voor nieuwe toetreders en moet zich mede daardoor geleidelijk gaan conformeren aan de wetten van vraag en aanbod. Stunten met tarieven is niet toegestaan, bedrijfsmatig opereren wel: winst is niet langer een vies woord. De overheid wil zich beperken tot het stellen van kaders en het uitoefenen van toezicht, het idee is dat zorgaanbieders zich gaan gedragen als actieve ondernemingen die met elkaar de concurrentie aangaan. De maatregelen genereren een Klondike-effect: talloze goudzoekers richten een zorgbedrijfje op. Alleen al in de sectoren thuiszorg en thuiszorgbemiddeling noteren de Kamers van Koophandel in 2007 ruim 700 starters, een jaar later volgen nog eens 1700 inschrijvingen in dezelfde branches.
‘Persoonlijke assistent voor senioren’
Ook Rita Dorst ruikt een kans. Na vijftien jaar in Dordrecht en Rotterdam bij de politie te hebben gewerkt, eerst als agente, later bij personeelszaken, gevolgd door verschillende banen op HR-terrein, begint ze in 2006 met Emeritus. Het in Lelystad gevestigde bedrijf profileert zich als ‘de persoonlijke assistent voor senioren.’ Dorst is op het idee gekomen nadat haar vader in het ziekenhuis werd opgenomen en haar moeder er alleen voor kwam te staan. Dochter Rita zocht naar een instantie die haar kon helpen met het verlenen van mantelzorg zodat ze niet telkens zelf tweehonderd kilometer op en neer moest pendelen. Omdat haar speurtocht geen resultaat opleverde, richt ze Emeritus op. Doelstelling: begeleiding bieden aan ouderen die langer thuis willen blijven wonen. De klanten betalen de zorg uit het persoonsgebonden budget (pgb) waarmee zij zelf zorg kunnen inkopen.
Slapen met mobiel
‘Een niche,’ zo karakteriseert Dorst haar bedrijf in een brochure. ‘Maar wel een model dat makkelijk kopieerbaar is. En dat is ook het doel, want Emeritus moet landelijk groot worden.’ Rita laat het niet bij deze woorden, ze pakt door. Ze weet haar bedrijf in korte tijd uit te bouwen tot een heus, in heel Nederland opererend concern met meer dan honderd medewerkers, aangestuurd door vijf regiomanagers ‘die zo ongeveer slapen met hun mobiel,’ aldus de directrice, want: ‘Bij een onverwachte situatie moet altijd snel iemand ter plaatse kunnen zijn. Daarom woont de assistente altijd in de buurt. Zelf ben ik ook altijd bereikbaar. Dat kan alleen als je hart hebt voor je werk en de cliënten en daar selecteren wij onze medewerkers uiteraard op.’
Lage salariskosten
Naast passie eist Rita dat haar mensen nog wat andere zaken meebrengen zoals een laptop, een printer, een auto en een telefoon. Ze rekruteert haar personeel vooral onder ‘mensen die werkloos zijn geworden toen ze al in de veertig of vijftig waren.’ Bijkomend voordeel van deze ‘maatschappelijke rol’ waar ze hoog over opgeeft, zijn de lage salariskosten: de medewerkers werken eerst een tijdje met behoud van uitkering. En van het inkomen dat volgt uit de kortlopende arbeidscontracten kunnen de personeelsleden evenmin de bloemen buiten zetten. ‘De tariefstelling waarmee we te maken hebben, staat geen hoge salarissen toe,’ aldus Dorst in haar bedrijfsbulletin. Voor de periodieke salarisverhoging waar het personeel volgens de cao recht op heeft, is evenmin ruimte.
Demente mevrouw
Toch is er een persoon die door Emeritus bv wél in de watten wordt gelegd, de rechtspersoon A.G. Dorst Holding bv. Tussen 2011 en 2013 zwelt het eigen vermogen van deze bv aan van € 386.358 tot € 552.272, zo blijkt uit de bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde jaarrekeningen. En Dorst ziet er nauwlettend op toe dat deze winststroom blijft vloeien. In De Volkskrant vertelt ex-werkneemster Anneke Popa dat een bejaarde klant van Emeritus door buren op de trap van het appartementencomplex wordt aangetroffen. ‘De regiomanager leek het beter om die demente mevrouw te laten opnemen in een instelling. Maar Rita zag een belangrijke klant verloren gaan en bleef er maar op hameren dat die mevrouw met extra uren begeleiding wel thuis kon blijven wonen.’ Een ander personeelslid onthult dat de behulpzame begeleiders van Emeritus hun klanten veel meer zorg lieten declareren dan het pgb-budget toeliet.
Rechtszaken
‘Na bijna tien jaar in de ouderenzorg werkzaam te zijn geweest en met inzet van alleen oudere werknemers, gaat in 2015 het roer om,’ schrijft Rita Dorst op haar LinkedIn-pagina. Op 2 april dit jaar wordt Emeritus door de rechtbank Midden-Nederland failliet verklaard. De op 29 december 2014 opgerichte bv Emeritus-Allerzorg zet de hulpverlening voort en neemt een deel van het personeel over. ‘Zoals iemand tegen me zei: ‘Ga eerst je pauzes maar eens inhalen,’ aldus Rita die zich aan haar boek gaat wijden. Hoewel ze zich in financieel opzicht voorlopig geen zorgen hoeft te maken, zal ze in haar rustieke schrijversbestaan geregeld worden opgeschrikt. Drie oud-werknemers voeren rechtszaken om niet-betaald salaris te vorderen, de vakbond overweegt juridische maatregelen en de curator is zich in haar handel en wandel aan het verdiepen. Wordt ongetwijfeld vervolgd.