Rabobank: veel tuinders gaan failliet

Nieuw verdienmodel glastuinbouw

‘De glastuinbouw bevindt zich al een aantal jaren in slecht weer. Een groot deel van de bedrijven kan niet aan de rente- en aflossingsverplichtingen  voldoen. Omdat de prijsvorming erg ongunstig is voor de telers vinden wij het hoognodig dat wij samen met de tuinders komen tot een nieuw verdienmodel,’ aldus Ruud Huirne, directeur Food & Agri bij Rabobank Nederland, vanochtend in een interview met Radio 1. Hij stelt dat er ook bedrijven zijn die goed draaien maar dat ook zij worstelen met de geringe opbrengst. ‘De laatste jaren was er meer aanbod dan vraag en dat vertaalt zich in hele lage prijzen voor de telers. Op dit moment produceren ze ver onder de kostprijs. Daar komt de boycot van Rusland nog eens over heen.’

Helft tuinbouwbedrijven kan niet aan bankverplichtingen voldoen

Het is niet voor het eerst dat de Rabobank de noodklok laat schallen over de situatie in de kassen. Omdat de bank ongeveer tachtig procent van de tuinbouwbedrijven als klant heeft, beschikt zij over een scherp inzicht op de financiële malaise in de sector. Een rapport dat McKinsey eind 2014 presenteerde bevestigde het door Rabo geschetste beeld. Uit het rapport bleek dat ongeveer de helft van de telers niet genoeg inkomsten heeft om de lopende bankverplichtingen te betalen. Vijftien procent kan de aflossing en de rente wel overmaken maar houdt geen geld voor investeringen over. Volgens de onderzoekers verliest het Westland steeds meer terrein in de concurrentiestrijd met landen als Spanje en Marokko waar de productie nog elk jaar toeneemt. En in traditionele afzetlanden als Duitsland, Engeland en Frankrijk wordt het Westland steeds vaker afgetroefd door de producten van lokale boeren.

Van paradepaardje tot zorgenkind

Van een paradepaardje – in de sector werken ca. vierhonderdduizend mensen – is de tuinbouwsector verworden tot een zorgenkind dat het woord ‘innoveren’ niet meer kan spellen. In plaats van onderscheidende producten te telen blijven de boeren de markt overvoeren met dezelfde komkommers en paprika’s waardoor de prijzen laag blijven, oordelen analisten. Volgens Ruud Huirne is ‘slimmer produceren’ een van de oplossingen: ‘Variëteiten of variëteitsklassen opzoeken waar wél vraag naar is, bijvoorbeeld meer kleine snoeptomaatjes en minder trostomaten, op die manier zou je de overproductie uit de markt kunnen halen en een betere prijs kunnen krijgen.’ De sector is zelf niet blind voor de problematiek. Op 1 januari 2014 ging onder de naam LTO Glaskracht Nederland een samenwerkingsverband van start waarin drie organisaties hun krachten bundelen met als doel de innovatiekracht te vergroten. ‘Verandering is onontkoombaar,’ stelt LTO Glaskracht dat zelf de opdracht gaf tot de analyse van McKinsey.

Rabobank verantwoordelijk voor ‘Griekse toestanden’

Tegelijkertijd wordt er door de tuinders forse kritiek geleverd op de rol die de Rabobank zelf heeft gespeeld bij het ontstaan van de gaten in de boekhouding.  Sommige tuinders spreken van ‘Griekse toestanden’ omdat de bank veel te soepele kredietvoorwaarden zou hebben gehanteerd. Nu het minder gaat, wordt het bedrijf opnieuw getaxeerd waarna de rente op het lopende krediet wordt verhoogd. In een schrijnende reportage die KRO-NCRV’s Brandpunt begin februari aan de klachten van de noodlijdende tuinbouwbedrijven wijdde, erkende Ruud Huirne zuinig dat de bank te royaal is geweest. ‘Als je heel scherp kijkt, met de kennis van nu, kun je zeggen dat we onze financieringsrichtlijnen af en toe misschien bij een aantal gevallen te soepel hebben toegepast.’ Volgens McKinsey zucht de helft van de tuinbouwers inmiddels onder het aangescherpt regime van de bijzonder beheer-afdeling van Rabo. Plaatselijke politici, zoals Westland-burgemeester Sjaak van der Tak en Peter Bontekoe, CDA-raadslid in Alphen aan den Rijn, roepen de bank op samen met de agrarische sector uit de problemen te komen.