Slechte betalingsmoraal gijzelt ondernemers

Honderden onderaannemers luiden de noodklok

Volgens recente berichtgeving zou het beter gaan in de bouwsector. Wat heet, de bouw wordt de stampende motor van de economie! Het Economische Instituut voor de Bouw meldde laatst dat de woningproductie dit jaar met zeventien procent groeit en in de jaren tot 2020 met nog eens 10,5 procent per jaar. Des te merkwaardiger dat honderden onderaannemers uit de bouw laatst luid de noodklok lieten schallen. Zij vrezen binnen afzienbare tijd failliet te gaan. Niet omdat hun orderportefeuille leeg is, integendeel, maar omdat hun opdrachtgevers, de grote (doorgaans beursgenoteerde) bouwbedrijven, extreem laat betalen. De brancheorganisatie van de onderaannemers, de AFNL, noemde de boosdoeners zelfs bij naam: vooral BAM Groep en Heijmans zouden de onderaannemers laten barsten. De voorzitter van de organisatie voor de installatiebranche zei recentelijk in het FD: ‘Ik krijg leden die dreigen failliet te gaan huilend aan de lijn.’ BAM erkende een ‘gemiddelde betalingstermijn van einde maand plus 45 dagen’ te hanteren. Let wel, gemiddeld: er kunnen dus nog gerust een paar maanden bijkomen voordat er een eurootje wordt overgemaakt.

Zestig procent van alle ondernemers betaalt te laat

Ook ik kreeg tranen in mijn ogen toen ik deze berichten las. De onderaannemers zijn dus weer het haasje, zo concludeerde ik. Na deze emotionele opwelling wist ik mijzelf snel te herpakken. Ik trok een dossierlade open en haalde een onderzoek tevoorschijn dat ik een tijdje geleden heb laten doen naar het betalingsgedrag van een representatieve groep ondernemers, niet alleen bouwbedrijven maar ondernemers uit alle sectoren van de Nederlandse economie. Conclusie: ruim zestig procent, van zzp’ers tot de grootste bedrijven, klaagt erover te laat te worden betaald. In het onderzoek had ik ook vragen over het ‘eigen’ betalingsgedrag opgenomen. De uitkomst? 82 procent gaf toe zelf ook te laat te betalen. Kortom, een typisch gevalletje van de pot die de ketel verwijt. Ik stelde hen nóg een vraag: bent u in een situatie waarin u uw debiteuren heel laat betaalt toch bereid diensten en producten te leveren? Ruim 63 procent antwoordde dat ze de business ‘as usual’ lieten doordraaien, ook al stond er te weinig geld op de bank om de facturen van hun eigen leveranciers te voldoen.

Een niet-betalende klant is geen klant

Welke maatregelen nemen ondernemers tegen hun te laat betalende klanten? Ze bezorgen de postbezorgers heel wat extra werk, dat is duidelijk. Uit mijn onderzoek bleek dat kleine en middelgrote ondernemingen elk circa vijfhonderd aanmaningen per jaar versturen. Laten ze het bij herinneringen of heffen zij de wettelijk toegestaan rente van 8,05 procent over het uitstaande bedrag? Nee hoor, reageerde ruim tachtig procent van de ondernemers, we sturen geen rentenota’s want dan raken wij onze klant kwijt. Tot mijn verbazing blijft de doorsnee ondernemers een niet-betalende klant als een klant beschouwen. Natuurlijk is een wanbetaler geen klant: het is een schadepost! Snapt u het nog? Ik wel. Het is in feite heel eenvoudig. De bedrijven houden elkaar in gijzeling. Ze worstelen met het slechte betalingsgedrag van hun afnemers maar tonen zich zelf ook belabberde betalers. Op deze manier maken ondernemers elkaar kapot. Ze snakken naar elkaars geld maar wachten zo lang met betalen dat de curator vaak eerder arriveert dan de centen. Zijn we vergeten dat bijna dertig procent van alle faillissementen het directe gevolg is van slecht betalingsgedrag? Of spelen we een macaber spel van elkaar uitroken en maar zien wie als eerste stikt?

Slechtste betaler van Europa

Zo langzamerhand beconcurreert Nederland Italië als het erom gaat welk land zich de slechtste betaler van Europa mag noemen. In de laars betalen de ondernemers geregeld vier tot zes maanden te laat. Voorheen behoorden wij tot de betere betalers maar die tijd is voorbij. Nu laten we collega-ondernemers liever barsten tot het faillissement erop volgt.

Robert Jan Blom