Ivo Opstelten is afgetreden maar zijn geest regeert nog door in de Trêveszaal. Vrijdag nam het kabinet zijn wetsvoorstel aan waarin wordt bepaald dat de curator straks ook een rechercherende taak krijgt in een poging de welig tierende faillissementsfraude in te dammen.
Verdwenen administraties
Administraties die plotseling verdwenen zijn. Leeg getrokken boedels. Faillissementen die worden voorgekookt. Onderzoek na onderzoek wijst uit dat het een fluitje van een cent is om bij een faillissement de kluit te belazeren.
Tineke Hilverda, hoogleraar faillissementsfraude aan de Radboud Universiteit, constateerde eerder al dat directeuren wel erg rechtschapen moeten zijn willen ze geen poging tot oplichting ondernemen. ‘De kans om strafrechtelijk te worden vervolgd is ongeveer 2,5 procent.’
Lage pakkans
Die lage pakkans was Ivo Opstelten al jaren een doorn in het oog. Op bonnetjes van criminelen raakte hij het zicht kwijt maar als het gaat om de schulden die faillerende ondernemers achterlaten, wilde hij de onderste steen boven zien te krijgen. Niet verbazingwekkend: volgens het CBS worden schuldeisers jaarlijks voor minstens een miljard euro benadeeld. Voor de bestrijding van uitkeringsfraude zijn meer dan duizend ambtenaren in touw – in 2013 kwamen er nog eens 260 mensen bij – maar voor de aanpak van faillissementsfraude zijn niet meer dan enkele tientallen opsporingsambtenaren actief.
Frauduleus geurtje
Opstelten heeft er echter niet voor gekozen het aantal opsporingsambtenaren uit te breiden. In het nu door de ministerraad aangenomen wetsvoorstel wordt de functie van de curator opgewaardeerd. Behalve vereffenaar wordt hij ook ‘poortwachter’: als de curator de indruk krijgt dat het faillissement wordt omgeven door een frauduleus geurtje, is hij voortaan wettelijk verplicht de rechter-commissaris te informeren. Deze kan er vervolgens toe besluiten vervolging in te stellen. De beroepsgroep is niet gelukkig met deze nieuwe taak. ‘Wij worden dadelijk een soort onbezoldigd opsporingsambtenaar,’ mopperde curator Paul Peters van het Rotterdamse AKD Advocaten.
Te weinig mankracht
Dat het hoognodig is om de grootschalige fraude in te perken, wordt door curatoren niet bestreden. Zij stellen echter dat het probleem vooral op het bordje van Justitie thuishoort waar te weinig mankracht beschikbaar is om zaken die curatoren ook nu al aangeven op te volgen. Verder stuit het de beroepsgroep tegen de borst dat Opstelten geen extra geld beschikbaar stelt om de verruiming van hun taak te financieren. Ook zouden curatoren over te weinig kennis beschikken voor een geloofwaardige uitoefening van hun opsporingstaak. André Mikkers en Christine Manders, twee forensisch onderzoekers van PwC, pleitten er daarom recentelijk voor om een nationale faillissementsfraudebank op te richten, ‘een digitaal advies- en datacentrum waar iedereen die direct of indirect met fraudeonderzoeken te maken heeft terecht kan voor forensische adviezen en best practices’ alsmede voor fraudedossiers, benchmarkgegevens en historische data. Zij vrezen dat het wetsvoorstel een papieren tijger blijft. De curatoren hebben nog even de tijd om te proberen de naderende wetgeving te beïnvloeden. Het kabinet heeft het wetsvoorstel voor advies naar de Raad van State gestuurd.