Verhuurders, leveranciers, banken: alle partijen buigen mee in het potje powerplay dat de V&D-directie speelt. Alleen de vakbonden geven niet op: deze week staan zij voor een duivels dilemma. Als zij weigeren in te stemmen met de geëiste loonvermindering van zes procent kan V&D als nog failliet gaan en krijgen zij de zwarte piet toegespeeld.
Systeemretailer
Sinds vorige week is de Nederlandse taal een nieuw woord rijker: systeemretailer. Zoals tijdens de kredietcrisis van 2008 het woord ‘systeembank’ in zwang raakte voor grootbanken die bij hun val het hele financiële stelsel mee zouden trekken, zo staat ‘systeemretailer’ voor ketens die bij hun faillissement wonden slaan die het hart van vele steden leeg laat bloeden. Er zijn er maar een paar in Nederland. De Bijenkorf met zijn tien monumentale panden, HEMA met zijn 523 grote en kleine vestigingen, C&A met 132 filialen en qua aantal zouden Kruidvat (833 winkels) en Blokker (598 winkels) zich nog kunnen kwalificeren. Maar onbetwist op plek één staat V&D met 63 sinds jaar en dag bestaande vestigingen die bij sluiting de binnensteden van Roosendaal, Geleen, Den Helder en tal van andere plaatsen laten imploderen.
Ongekend staaltje blufpoker
De Amerikaanse eigenaren van V&D hebben hun huiswerk goed gedaan alvorens zij de kaarten schudden voor het ongekend staaltje blufpoker waar zij de Hollandse polder mee overtroefden. Het is alsof zij wisten dat Nederland geen afscheid wilde en kón nemen van een van zijn oudste en meest geliefde warenhuizen. Half januari lieten zij bij brandbrieven bezorgen bij het personeel en de verhuurders van de winkels. De medewerkers moesten 5,8 procent salaris inleveren, aan de eigenaren van de panden zou vier maanden lang geen cent huur worden overgemaakt terwijl zij ook een huurverlaging van drie procent moest accepteren. De take it or leave it-boodschap leidde tot een kettingreactie van verontwaardiging, afwijzing en ten slotte tot inschikkelijkheid. Op maandag 9 februari gaven de topmannen van Sun Capital, de investeringsmaatschappij uit Florida die V&D in 2010 overnam, eindelijk hun zegen aan het akkoord dat hun zetbazen in weken van koortsachtige onderhandelingen hadden weten af te dwingen. De huurlasten daalden met 24 miljoen euro, de banken staken 50 miljoen in de herstructurering, de belastingdienst slikte zestien miljoen weg en zelf kwam Sun met zestig miljoen over de brug.
Keep cool
Nu alleen die vermaledijde vakbonden nog. Op het zonovergoten HQ van Sun is niemand te vinden die denkt dat de Hollandse bondsvoorzitters Arthur Scargill naar de kroon willen steken. De barse koppigheid van deze illustere voorman van de Britse mijnwerkers leidde in de jaren tachtig tot de sluiting van de mijnen. Keep cool en houd je poot stijf, luidt hun opdracht aan de V&D-directie. De jaarlijkse besparing van tien miljoen euro die het loonoffer moet opleveren, is al ingeboekt. Nu alle overige partijen hebben ingestemd met het reddingsplan zullen de bonden vanzelf inbinden, zo is de redenering. Maar tot dusver willen CNV en FNV niet verder gaan dan een loonmatiging van twee procent. Bovendien eisen zij een garantie op het behoud van werkgelegenheid. De Amsterdamse rechtbank, waar vandaag het kort geding dient dat FNV Handel heeft aangespannen, zal de bonden ongetwijfeld gelijk geven: een juridische basis voor het loonoffer lijkt te ontbreken. Maar wat is een schouderklopje van de rechter waard? Hoe verhoudt een loonvermindering van een pietluttige zes procent zich tot de miljardenschade die een faillissement van V&D te weeg brengt? Massaontslag, leeglopende binnensteden, leveranciers die met lege handen staan: kunnen de bonden zich wel permitteren vast te houden aan hun gelijk? Wellicht velt de rechter een salomonsoordeel of verplicht hij partijen tot een nieuwe ronde van onderhandelingen gezien de grote belangen die op het spel staan. Feit is dat de bonden hoe dan ook een achterhoedegevecht voeren.