De Amerikaanse V&D baas Don Corleone, pardon Don Reach, lijkt zijn hand overspeeld te hebben. De naar chantage riekende ‘offers you can’t refuse’ die hij personeel en verhuurders oplegde, vliegen als een boemerang in zijn gezicht. Verhuurders eisen ontruiming van de winkelpanden, vakbonden stellen een ultimatum, banken beperken hun kredietfaciliteit en de Belastingdienst wil zijn BTW overgemaakt zien. Deze week wordt duidelijk of er nog toekomst is voor het warenhuisconcern.
Spilfunctie
Je kunt het je haast niet voorstellen. Toch is het allerminst denkbeeldig dat het hart van menige Nederlandse provinciestad deze ophoudt te kloppen. Wethouders in Roosendaal, Leeuwarden, Hengelo en tal van andere plaatsen waar het iconische warenhuis een spilfunctie uitoefent in de binnenstad, houden hun adem in. Net als vijfduizend personeelsleden, de uitzendkrachten en de part-timers, de toeleveranciers en, niet te vergeten, de anderhalf miljoen klanten… Moet het warenhuis dat al ruim een eeuw een begrip is in Nederland zijn deuren sluiten?
Acute nood
Het 63 vestigingen tellende bedrijf verkeert in acute financiële nood. Op een omzet van 619 miljoen euro werd in 2013 42 miljoen verlies geleden. In een zelden vertoonde drastische zet die alle kenmerken van plotse paniek vertoonde, stuurde de directie op maandag 19 januari zijn personeelsleden een brief met de boodschap dat zij met ingang van deze maand structureel 5,8 procent van hun salaris moeten inleveren. Vervolgens kregen ook de verhuurders van de winkelpanden post: om ‘de liquiditeitsbehoefte voor 2015 te overbruggen’ kon van februari tot en met mei geen huur worden betaald. En de huur moest omlaag van tien naar zeven procent van de bruto omzet, voegde Reach eraan toe.
Slikken of stikken-strategie
De slikken of stikken-strategie van Don Reach, die vermoedelijk teveel naar The Godfather-saga heeft zitten staren, levert hem vooralsnog alleen hógere kosten op: de post onvoorzien zal aanzienlijk stijgen door het juridische gekrakeel dat hij over zich afroept. Dinsdag dient het kort geding dat IEF Capital, eigenaar van twaalf winkelpanden in onder meer Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Maastricht, heeft aangespannen. Op grond van contractbreuk eist de vastgoedbeheerder niets minder dan onmiddellijke ontruiming van de panden die V&D momenteel heeft ‘gekraakt’: de huur voor februari is nog niet overgemaakt. Andere winkeleigenaren, zoals Elizen Vastgoed, eigenaar van de panden in Deventer en Apeldoorn, en Metroprop BV, dat de panden in Sittard en Heerlen verhuurt, starten bodemprocedures.
Poot stijf houden
Dinsdagavond komen de twintig V&D-verhuurders bij elkaar om na de rechtszitting een gemeenschappelijk tactiek te smeden. Jeroen Lokerse, directeur van het Amsterdamse vastgoedadviesbureau Cushman & Wakefield, is gastheer. Hij zal de pandeigenaren aanraden hun poot stijf te houden: naar zijn idee kijkt Sun Capital, de Amerikaanse investeringsmaatschappij die eigenaar is van V&D, teveel naar de kostenkant terwijl investeringen in publieksbeleving de omzet juist omhoog kunnen duwen. De vestiging in Leiden, waar vorig jaar een volledig vernieuwde, op ‘experience’ gericht vestiging openging, dient als inspirerend voorbeeld.
Ultimatum van vakbonden
Intussen laat ook het personeel het er niet bij zitten. De ondernemingsraad, die zei ‘met stomheid geslagen’ te zijn door het voorstel van Reach, laat de onderhandelingen over aan de vakbonden. In reactie op het loonoffer hebben CNV Dienstenbond (‘Deze eis is buitenproportioneel’) en FNV Handel de directie een ultimatum gesteld. Wanneer de eenzijdig opgelegde eis om salaris in te leveren voor aanstaande woensdag niet van tafel gaat, stappen de bonden eveneens naar de rechter.
Bankkrediet ingeperkt
Tot overmaat van ramp worden ook de banken nerveus. Afgelopen zaterdag meldde De Telegraaf ‘op basis van documenten’ dat ING, Rabobank en ABN Amro hun krediet aan het warenhuisconcern hebben beperkt omdat de geëiste herstructureringen uitblijven. Op twaalf december 2014 heeft het bankentrio de leencapaciteit van 42,5 miljoen euro gehalveerd en ruim een week geleden, op 23 januari, kreeg Don Reach bericht dat hij niet meer dan negen miljoen rood mag staan, aldus de krant. In koortsachtig overleg probeert de V&D-directie, die zich laat bijstaan door adviseurs van Deloitte, het nu met de banken eens te worden over een reddingsplan dat onder meer moet voorkomen dat leveranciers boter bij de vis gaan eisen. In een poging het vertrouwen te herstellen kondigde Sun Capital dit weekend aan dat zij bereid is veertig miljoen euro extra te investeren ‘als andere betrokken partijen ook de gevraagde bijdrage leveren.’ Want, stelde Don Reach, ‘wij werken met hart en ziel aan een toekomst voor V&D in het Nederlandse retaillandschap.’ Het is de vraag hoeveel geloofwaardigheid de man met de botte bijl nog over heeft. Retaildeskundige Cor Molenaar ziet het somber in. Naar zijn mening is een faillissement, met mogelijke doorstarts voor de meest kansrijke filialen, het best mogelijke scenario.