Uitgerekend op Onafhankelijkheidsdag wist de Argentijnse nationale ploeg afgelopen woensdag de WK-finale te bereiken. Wat is het effect van de WK-titel op een economie? En: kan Argentijns voetbalgoud het dichterbij komende staatsbankroet voorkomen?
Wonderlijk gevoel
‘Vreugde, euforie, emotie – het is moeilijk om alle emoties te beschrijven die door me heen gaan,’ zei Andres Esteban Botti, een 38-jarige dierenarts uit Buenos Aires. ‘Het voelt geweldig!’ riep Sandra Lavait, een 51-jarige interieurontwerpster, een gigantische blauwwitte vlag torsend. ‘Voor het eerst in 24 jaar huilde ik,’ bekende consultant Daniel Finder. ‘De laatste keer was tijdens de verloren finale van 1990. Een wonderlijk gevoel. Voetbal is natuurlijk maar een spel, maar wát een fantastisch spel!’
Tijdelijke roes?
Vrijwel iedere Argentijn die een journalist de Wall Street Journal in de dagen na de gewonnen strafschoppenreeks op straat aansprak, leek bedwelmd door een krachtig opiaat: het bereiken van de WK-finale. Van de schoenenpoetsers op de stedelijke straathoeken tot de rijke boeren van de pampa’s, van los pobres tot los ricos: nu het land voor het eerst sinds een kwart eeuw weer in de finale staat, verkeert de bevolking en masse in extase. Is het een tijdelijke roes die het zicht op de gigantische economische problemen vertroebelt of kan Argentinië werkelijk profiteren van het voetbalsucces?
Het economisch effect van het winnen van de wereldtitel
Volgens analisten van Goldman Sachs geeft het winnen van de wereldtitel wel degelijk een oppepper aan de economie van een land. Kort geleden publiceerden zij het rapport ‘The World Cup and Economics 2014’ waarin de relatie tussen economische groei en de WK-titel wordt onderzocht. ‘Winnaars van de wereldbeker neigen ernaar ook in economisch opzicht winnaars te zijn,’ luidt de conclusie. ‘In de weken na het winnen van de finale tekent zich een duidelijk patroon van outperformance af. Gemiddeld genomen verslaat de aandelenindex van het winnende land de wereldmarkt met 3,5 procent.’ Van het Duitsland van Franz Beckenbauwer tot het Spanje van Xavi en Iniesta: sinds 1974 hebben alle landen die de WK-titel wonnen, economisch gepiekt in de eerste maand na de finale. De enige uitzondering is Brazilië. De winst van 2002 had een verwaarloosbaar effect op de beurzen maar verlichtte wel het leed van de diepe recessie waar het land in die jaren doorheen ging.
Hosannastemming van korte duur
Kortom, een WK-titel heeft een betekenisvolle impact voor een land, stellen de onderzoekers. Tegelijkertijd merken zij op dat de hosannastemming van bedrieglijk korte duur is. ‘We zien de outperformance binnen een kwartaal significant afnemen: op de beurs kan een sentiment je nu eenmaal maar tot een bepaalde hoogte brengen.’ Uit de statistieken blijkt dat de winnende landen in het jaar ná de finale de neiging hebben met gemiddeld vier procent te onderpresteren. ‘Geniet van de winst zolang het duurt,’ adviseert Goldman Sachs derhalve. Maar, voor Argentinië zou ook een korte economische boost net genoeg kunnen zijn om uit het slop te raken. Juist de laatste weken is de aandelenindex scherp gedaald als gevolg van het uitblijven van een akkoord met de zogeheten ‘hold out investors’: deze groep koppige investeerders weigert in te stemmen met door het IMF geregisseerde ‘haircuts’ waarbij zij voor elke aan de Argentijnse staat uitgeleende dollar dertig cent terugkrijgen. Terwijl 93 procent van de crediteuren al lang akkoord is gegaan, blijven zij zich met succes beroepen op hun recht op volledige compensatie. Tegenwoordig beschikken overheden over de mogelijkheid alle schuldeisers via collectieve actie clausules tot overeenstemming te dwingen zodra de meerderheid akkoord is maar in 2001, toen deze Argentijnse staatsobligaties werden uitgegeven, bestond deze optie nog niet. Vorige maand stelde het Hooggerechtshof van de VS de ‘hold out investors ‘ in het gelijk. De Argentijnen vrezen nu precedentwerking: als zij de weigeraars tegemoet komen, zullen ook andere crediteuren geneigd zijn eerdere akkoorden open te breken met een reeks nieuwe claims als gevolg.
Opgetogen stemming kan deal binnen handbereik brengen
Geconfronteerd met een deadline, moet de Argentijnse regering de komende twee weken een deal zien te sluiten. Alvorens met de investeerders om tafel te schuiven, probeert president Cristina Kirchner momenteel bij Chinese en Russische leiders steun te mobiliseren voor haar juridische positie. Een pakkende voetbalpot gevolgd door het binnenhalen van WK-goud zou bij alle betrokkenen een opgetogen stemming teweeg kunnen brengen, een sfeer die een overeenkomst in zicht brengt. Mochten de Duitsers de finale winnen, dan is de ramp voor Argentinië echter niet te overzien. De cijfers van Goldman Sachs tonen aan dat de aandelenindex van landen die een WK-finale verliezen in de eerste maand gemiddeld met twee procent inzakt. In 1990, na de verloren finale tegen West-Duitsland, zeeg de Merval, de Argentijnse beursgraadmeter, zelfs met 33 procent ineen.