De beste mensen om u heen verzamelen? Het lijkt de meest adequate werkwijze wanneer u resultaten wilt boeken. Maar is dat ook echt zo? Een Nederlandse psycholoog analyseerde honderden topsportteams en ontwikkelde een verrassende theorie, het ‘teveel talent-effect.’
‘Van Gaal is een genie’
Wat Louis van Gaal en Jürgen Klinsmann met elkaar gemeen hebben? Dat zij het als coach aandurven het teambelang te laten prevaleren boven de deelname van een topspeler. ‘Van Gaal is een genie. Wie anders op deze wereld zou Van Persie eruit halen?’ twitterde de Engelse voetbalanalist Gary Lineker nadat Van Gaal tijdens de achtste finale tegen Mexico Huntelaar liet invallen voor ‘Superman RvP’, zoals Van Persie in Engeland bekend staat. In de aanloop naar het WK nam Jürgen Klinsmann een nog drastischer besluit. De bondscoach van Team USA besloot sterspeler Landon Donovan niet eens mee te nemen naar Brazilië.
All-time topscorer nam sabbatical
De 32-jarige aanvaller, die uitkomt voor Los Angeles Galaxy en in de boeken staat als de topscorer aller tijden van de Amerikaanse profcompetitie, presteerde het begin 2012 drie WK-kwalificatiewedstrijden te laten schieten omdat hij een voetbalsabbatical opnam. ‘Mijn lichaam vertelt me dat het tijd is om een pauze te nemen,’ zei Donovan tegen de pers. Hij nam een paar maanden verlof, reisde naar Cambodja en keerde naar eigen zeggen verkwikt terug. ‘Ik heb er weer zin in, Klinsmann kan me zelfs als keeper opstellen,’ verklaarde hij monter. De Duitse coach besliste anders. ‘Onvoldoende gemotiveerd,’ oordeelde hij. Klinsmann weerstond een sociale media-storm, vloog zonder Donovan naar Rio en zag zijn team daar uitstekend voor de dag komen. De lessen van Klinsmann en Van Gaal? Of het nu om voetballers of om uw medewerkers gaat: een goed team bouwen is niet hetzelfde als de grootste talenten bij elkaar zetten, integendeel. Als de topper niet of te weinig ‘team-DNA’ in zich in draagt, kan hij uw ploeg juist verzwakken.
Wetenschappelijk fundament
De Nederlandse psycholoog Roderick Swaab, als organisatiedeskundige verbonden aan Franse business-instituut INSEAD, heeft de werkwijze van Klinsmann en Van Gaal van een opmerkelijk wetenschappelijk fundament voorzien. Samen met twee collega’s analyseerde hij de resultaten van 209 landen tijdens de kwalificatiewedstrijden voor het WK van 2010 en 2014. Aan de hand van de Deloitte Football Money League, een jaarlijks rapport van Deloitte over de eliteclubs in het internationale voetbal, bepaalden ze het percentage topspelers per landenteam. Aansluitend wogen ze de prestaties van het team in relatie tot de sterkte van de tegenstander, het belang van de wedstrijd en andere factoren. Wat bleek? Voetbalteams presteren beter naarmate het aandeel topspelers stijgt maar enkel tot een bepaalde hoogte: elftallen die voor meer dan zeventig procent uit toppers bestaan, beginnen te haperen. Het ‘teveel talent-effect’ doopten Swaab & co hun theorie.
Geldt het effect ook in andere takken van sport?
De organisatie-experts gingen ook na of het effect zich eveneens in andere takken van sport voordoet. Ze plozen de resultaten van dertig NBA-teams in tien seizoenen basketbal uit. Wie de opgepompte ego’s van een NBA-topper weleens op het scherm heeft zien passeren, zal zich er niet over verbazen dat het ‘teveel talent-effect’ bij basketbal nog scherper naar voren komt. NBA-teams die voor meer dan de helft uit toppers bestaan, presteren minder, met name als gevolg van verminderd samenspel. Bij sporten waar het resultaat minder afhankelijk is van het niveau van samenspelen, zoals honkbal, bleek het ‘teveel talent-effect’ juist lager te zijn.
Welke mate van samenwerking is vereist?
Vertaald naar de bedrijfsvloer: ga bij de samenstelling van uw team zorgvuldig na in welke mate van samenwerking vereist is. Wilt u uw omzet verhogen door een nieuwe sales-ploeg de straten op te sturen? Zet alle toppers in die u kunt krijgen. Succes in sales hangt nauw samen met individuele kwaliteiten, dus: hoe meer talent, hoe beter. ‘Maar wanneer teams nauwer moeten samenwerken, kan het juist contraproductief uitpakken als de beste individuen bij elkaar worden gezet,’ noteert Swaab. ‘Kijk ook naar de coaches van Argentinië en Frankrijk, zij lieten voor dit WK toptalenten als Carlos Tevez en Samir Nasri thuis. Een andere mogelijkheid is het trainen van teamleden in de onderlinge coördinatie en afstemming gedurende verschillende situaties. Door het vestigen van een hiërarchie en het formaliseren van rollen van verantwoordelijkheden, krijgen alle teamleden inzicht in de doelen die zij gezamenlijk moeten zien te bereiken, zodat er geen aandacht verloren gaat aan competentiestrijd.’