In de verontwaardiging die opstak over het gedrag van verontwaardigde Intertoys-klanten dreigen we te vergeten wie er voor dit probleem verantwoordelijk is. Onze columnist Robert Jan Blom heeft de schuldige wel in het vizier: het is de cadeaukaart- en tegoedbonnenmaffia. Pak die club eens aan, betoogt hij, in plaats van de boosheid te richten op een paar klanten die zich niet weten te beheersen.
Hyenagedrag
Begin deze week buitelden sociologen en traumadeskundigen over elkaar heen om het ‘hyenagedrag’ te verklaren van de ‘meute’ verontwaardigde klanten die, als ik de berichten mag geloven, op verschillende plaatsen in het land kassières van Intertoys aanvlogen en bijkans molesteerden. De uitgehongerde Venezolanen die voor hun ogen voedseltrucks in brand zagen vliegen, gedroegen zich als makke schapen vergeleken met de volgevreten Hollandse consumenten die de waarde van een tegoedbonnetje zagen verdampen, heette het.
Tegoedbonnenmaffia
Natuurlijk, ik praat het gedrag van lieden die zich met een opgestoken middelvinger naar de balie wringen niet goed. Maar tegelijkertijd zouden tenminste een paar vertegenwoordigers van het betwetersgilde ook moeten wijzen op de oorzaak van deze uitwassen: de cadeaukaarten- en tegoedbonnenmaffia. Want, het is lang niet de eerste keer dat deze duistere club toeslaat. Eind 2015 zaten een paar honderdduizend klanten van V&D opgescheept met waardeloze stukjes plastic die voorheen cadeaukaarten werden genoemd. Deze consumenten verloren een totaalbedrag van € 9,5 miljoen. De waarde van de Intertoysbonnen bedroeg € 1 miljoen.
Acht miljoen cadeaukaarten
In Nederland worden per jaar meer dan acht miljoen cadeaukaarten worden verkocht. Niet verwonderlijk: bij de supermarktkassa prikken de blinkende giftcards al in je ogen. Wachtend op je beurt, schiet je te binnen dat je nog geen cadeautje hebt voor een nichtje of een jarige vriend en voor je het weet doe je een greep uit het kaartenmolentje. Deze alomtegenwoordige cadeaukaarten en tegoedbonnen vormen een goudmijn voor winkeliers. Ze genereren pure omzet in ruil voor de verplichting op termijn een product of dienst te leveren. Maar daar komt het lang niet altijd van: de termijn verloopt of de cards worden verloren en vergeten.
OV-chipkaart
Hoeveel procent van al die waardebonnen nooit verzilverd wordt? In deze tijden van duurzaamheid en transparantie zou het de retailbranche sieren openheid over deze kwestie te verschaffen maar helaas, men is even zwijgzaam als de NS over de omvang van de winst die met de al even lucratieve ov-chipkaart wordt geboekt. Als u op het openbaar vervoer bent aangewezen, ontkomt u niet aan een ov-chipkaart. Tegoedbonnen kunt u echter mijden als een moderne variant van de pest. Doen. Geef nooit meer boekenbonnen, bioscoopbonnen of andersoortige kaarten cadeau. Weiger ze van vrienden. Accepteer ze niet als presentje.
Boze schuldeiser
Naast alle genoemde nadelen loopt u ook het risico van een gewaardeerde klant te veranderen in de boze schuldeiser van een failliete ondernemer. Natuurlijk zal de curator u aanraden een claim in te dienen omdat er in de boedel misschien nog wat geld overblijft voor het alsnog verzilveren van een uw bon. In de praktijk is dat een utopie en krijgt u niets terug, ook niet als het bedrijf wordt verkocht.
Robert Jan Blom