Wat gaat er door je heen wanneer je bedrijf op de fles gaat en wanneer de curator plotseling je leven overneemt? De documentaire ‘Schuldenaars’ – vanavond op NPO2 – toon het verborgen leed van ondernemers en particulieren die door de rechtbank in Rotterdam failliet werden verklaard.
Hebzucht
Wie failliet gaat, komt in een wereld terecht waarvan hij het bestaan niet vermoedde. Een wereld waar men een ander jargon spreekt (‘eigendomsvoorbehoud, restvordering, achtergestelde schuldeisers’), waar andere mensen regeren (dwangschuldeisers, bewindvoerders, rechters) en waarin, volgens de Rotterdamse filmmaakster Ingeborg Jansen, alles draait om die ene, o zo menselijke eigenschap: hebzucht. Jansen koos het faillissementsmilieu uit om dit thema te visualiseren. Met haar camera volgde zij maandenlang een aantal gefailleerden. Een hardwerkende verwarmingsmonteur die het niet wist te redden, een man die door een scheiding in de financiële sores belandde en de eigenaar van een dierenwinkel die zijn klandizie zag verdwijnen. De film schuift het gordijn van schaamte opzij waarachter de ellende van gefailleerden gewoonlijk schuilgaat. Met opmerkelijke openhartigheid vertellen de schuldenaars over de misère waarin zij zich terugvonden.
Negatieve emoties
Jansen heeft de documentaire gemaakt in opdracht van de Boeddhistische Omroep Stichting (BOS), een zendgemachtigde vergelijkbaar met het katholieke RKK en de Humanistische Omroep. BOS besloot haar spaarzame zendtijd te wijden aan de drie negatieve emoties die volgens Boeddha de oorzaak van al het menselijk lijden vormen: woede, hebzucht en onwetendheid. De omroep gaf drie filmmakers de opdracht te onderzoeken hoe deze ‘drie vergiften’, zoals Boeddha ze noemt, tot uiting komen in de moderne samenleving. Het resultaat is een drieluik van documentaires die deze week te zien is. Dinsdag 14 april werd ‘Pekka’ uitgezonden, een film waarin de woede van de achttienjarige Finse ‘schoolshooter’ Pekka-Eric Auvinen wordt geanalyseerd. Donderdag staat het thema onwetendheid centraal in een film waarin de gebrekkige kennis over voedsel aan de kaak wordt gesteld. Vanavond volgt ‘Schuldenaars’.
Einde voor religieuze omroepjes
Overigens krijgt de BOS binnen afzienbare tijd ook nog op een andere manier te maken met het onderwerp faillissement. In december 2012 besloot het kabinet-Rutte de financiering en de zendmachtiging van deze en andere kleine religieuze omroepen in te trekken, een bezuinigingsoperatie die achttien miljoen euro moet opleveren. Vanaf 1 januari 2016 houden zij op te bestaan. Sommige omroepjes hebben al onderdak gevonden bij grote publieke omroepen, zo sloot de IKON zich aan bij de EO en de Humanistische Omroep bij de VPRO. Anderen, zoals de Nederlandse Islamitische Omroep en de Organisatie Hindoe Media, zijn of worden opgeheven. Of de boeddhistische programmamakers elders aansluiting vinden, is nog niet duidelijk. De publieke omroepen hebben een extra potje van negen miljoen euro gekregen om levensbeschouwelijke programma’s te maken. Wie wat krijgt, wordt bepaald door het Commissariaat voor de Media.
Uitzending ‘Schuldenaars’: woensdag 15 april, 23.00 uur op NPO2.