Angst voor ISIS: de sterkste troefkaart van de Grieken

Macabere vingerwijzing

Twee maanden geleden overleed de Amerikaanse wiskundige John F. Nash. Tegelijk met zijn vrouw Alicia kwam hij om bij een auto-ongeluk in New Jersey: beiden droegen geen gordel. Nash-adepten, en dat zijn er vele, herkennen in de dood van de Nobelprijs-winnaar een laatste macabere vingerwijzing van de meesterhand. Beter samen het risico dragen, beter samen de dood in dan dat de een zijn laatste jaren zonder levenspartner moet slijten. De 86-jarige Nash overleed aan de toepassing van zijn Nash-evenwicht, zijn theorie is niettemin springlevend. Niet alleen vanwege de biopic A Beautiful Mind, maar vooral dankzij de bekendste uitvoerder van deze theorie, de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis.

Gelijkwaardige tegenstrever

Zonder twijfel heeft Nash het optreden van Varoufakis op het Europese toneel tot aan zijn dood gefascineerd gevolgd. Het leren motorjack, het dasloze overhemd, de haast provocerende fotoreportage in Paris Match en de verbale stoten onder de Duitse  gordel van Merkel – als een volleerd student bracht Varoufakis de theorie van Nash in de praktijk. Hij verscheen niet als een bedelaar maar als gelijkwaardige tegenstrever aan de onderhandelingstafel. Als internationaal erkende wetenschappers op het terrein van de speltheorie, kenden de twee elkaar goed, onder meer door een ontmoeting in Athene waar Nash een lezing hield over geld. Na de dood van Nash schreef Varoufakis op Twitter: ‘Jouw werk te lezen was inspirerend. Je te ontmoeten en tijd met je door te brengen, was een onverdiende bonus. Vaarwel John Nash Jr.’

Troefkaart

Zelfs sceptici die de speltheoretische bagage van Varoufakis lange tijd als een trivialiteit beschouwden, erkennen inmiddels dat in de gesprekken tussen de Grieken, het IMF en de EU het patroon van het Nash-evenwicht zichtbaar wordt. Geen der partijen kan het zich permitteren voor het eigen gelijk of de volle winst te gaan, uiteindelijk zullen ze zich als moegestreden boksers neerleggen bij een resultaat dat een balans tussen alle wederzijdse voor- en nadelen vertegenwoordigt. Terwijl de EU zich blind staart op haar eis hervormingen door te voeren, beseft Varoufakis dat het daar helemaal niet om gaat. Analisten die de Griekse strategie volgen, menen dat de minister een hele andere troefkaart achter de hand houdt: Brussel en Washington kunnen zich geen failed state aan de Oost-Europese grens veroorloven. De mogelijke  geopolitieke gevolgen van een Grexit zijn simpelweg te groot.

Militair-strategische betekenis

Als geen ander land vormt Griekenland een brug tussen noord en zuid, oost en west. De geslonken economische waarde van het land valt in het niet bij de militair-strategische betekenis van de archipel van deze meest zuidelijk gelegen NAVO-staat. De Griekse eilanden, die tezamen de op negen na langste grens van de wereld vormen, worden nu al overspoeld door vluchtelingen, een proces dat door

een Grexit kan worden versneld. Op het CIA-hoofdkwartier huivert men al bij de gedachte dat Griekse douane- en politieambtenaren in ruil voor een zakje dollars horden migranten laten passeren zodra ze hun salaris in gedevalueerde drachmen betaald krijgen. De vrees bestaat dat aan ISIS gelieerde strijders door de poorten naar binnen glippen om in Rome, Londen of Parijs terreur te zaaien.

Flirts met Rusland en China

Via opzichtige flirts met Rusland en China herinneren Varoufakis en Tsipras hun gesprekspartners eraan dat hun vrienden zich niet louter in het westen bevinden. Eerder deze maand meldden zij te overwegen lid te worden van de Brics-bank, de tegenhanger van het IMF die door Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika wordt opgetuigd. Het zijn schijnbewegingen, plaagstootjes. Varoufakis gebruikt zijn  troefkaart alleen om zichzelf koelte toe te wapperen. Laat ze maar praten over de cijfers, lijkt hij te denken, ik gijzel ze net zolang tot ze toegeven. John F. Nash kijkt van boven tevreden toe.