Op een zonnige namiddag rustig rondscharrelen tussen de tomatenplanten en de opkomende slakroppen… Bij volkstuin Kweeklust in Amsterdam-Noord is van deze idylle weinig meer over. De hobbytuinders babbelen niet over de fladderende avondroodvlinder die laatst werd gesignaleerd maar over de boekhouder die er een puinhoop van gemaakt zou hebben.
‘Broeierig en emotioneel’
Aan de buitenzijde van de Amsterdamse ring, te midden van fietspaden, de IJsselmeerdijk en natuurgebied Waterland, ligt Kweeklust, een al sinds 1936 bestaand park van 103 tuinen die met liefde en aandacht worden onderhouden. Juist nu de tuinders zich opmaken voor het zomerseizoen, met het jeu de boules-toernooi en de traditionele Open Tuinkunstdag waarbij zij zich met workshops, exposities en een ruilmarkt aan het publiek presenteren, is de sfeer te snijden op het terrein. ‘Broeierig en emotioneel,’ zo omschrijft de webbeheerder de laatste ledenvergadering die een paar dagen geleden op Kweeklust werd gehouden. Vooral bij de bespreking van het agendapunt ‘Beleid bestuur’ liepen de gemoederen hoog op. Na een anonieme stemming werden een aantal bestuursleden tot aftreden gedwongen.
Boekhouding ‘behoorlijke zooitje’
De spanningen worden veroorzaakt door financiële perikelen. Een aantal tuinders lieten het Amsterdamse tv-station AT5 weten dat de boekhouding ‘een behoorlijk zooitje’ zou zijn. Anderen menen juist dat de kascommissie niets te verwijten valt. De twee kampen staan elkaar naar het leven. Er zou zelfs aangifte wegens doodsbedreiging zijn gedaan. De Telegraaf wist de hand te leggen op vertrouwelijke correspondentie waaruit blijkt dat Kweeklust en andere Amsterdamse volkstuinen een miljoenen euro’s grote belastingclaim en boetes tegemoet kunnen zien. De 29 hoofdstedelijke volkstuincomplexen zijn verenigd in de Bond van Volkstuinders die jarenlang zou hebben nagelaten belastingaangifte te doen. De penningmeester van de bond, Ralf Grevelink, bestrijdt dit: hij stelt dat volkstuinen net als sportverenigingen vrijgesteld zijn van belastingplicht.
‘Niet zakelijk onderlegd’
Volgens fiscaal specialist Jos van Bavel loopt de penningmeester het risico zich ten onrechte rijk te rekenen. ‘Ik kan uiteraard niet beoordelen of daar bij hen sprake van is maar, wat ik veel tegenkom bij ideëel gedreven organisaties is dat het met de financiën belaste bestuurslid niet altijd belastingtechnisch onderlegd is,’ zegt Van Bavel die als partner werkzaam is bij het Utrechtse advieskantoor Verder Fiscaal. ‘Stel dat de kantine geregeld wordt verhuurd voor bruiloften en partijen, dan is dit een activiteit die als concurrerend kan worden aangemerkt en rol je als snel de vennootschapsbelasting in. De vraag is ook of de verhuur van de grond aan de tuinders btw-belast is.’ In zijn praktijk maakt Van Bavel veelvuldig mee dat verenigingen nog niet gewend zijn aan de per 2012 gewijzigde fiscale regelgeving waarin de vrijstellingscriteria werden geherdefinieerd. ‘Verenigingen kunnen onder het vrijstellingsregime blijven vallen wanneer zij een aanwijzing aanvragen voor activiteiten van sociaal-culturele aard maar in veel gevallen wordt dit nagelaten en dat kan uitermate zuur uitpakken voor de leden.’
Gesprek fiscus
Of de Bond werkelijk aan de voorwaarden voor vrijstelling voldoet, moet morgen duidelijk worden wanneer er een gesprek plaats vindt tussen het bondsbestuur en de fiscus. Zo niet, dan vreest men voor een bankroet en bestaat de kans dat de volkstuinders hun zo zorgvuldig opgebouwde groene paleisjes kwijt raken. Op de site van Kweeklust wordt iedereen opgeroepen zijn kalmte te bewaren: ‘Laten we hopen dat de escalatie zo snel mogelijk wordt opgelost.’