Ach gut, de Europese Unie zich het lot aangetrokken van de 200.000 bedrijven die elk jaar in de EU failliet gaan, een verlies van 1,7 miljoen banen. Eerlijke ondernemers die het loodje leggen verdienen een nieuwe kans, meent de vicevoorzitter van de Europese Commissie, Viviane Reding. En regels mogen een herstart niet in de weg staan, stelt ze ferm. Hoe? Viviane zegt dat je fraudeurs er gewoon ‘uit moet filteren’ door een onderscheid te maken tussen bonafide en malafide ondernemers. Is dit idee luchtfietserij of schuilt er enige waarde in?
Een nieuwe gedachte
Tja, onderscheid maken tussen eerlijke mensen en criminelen… Voorwaar, dat is een ‘nieuwe gedachte’… Hoe gaan we dat doen? Al tientallen jaren laat de EU de faillissementsfraude tot ongekende hoogte oplopen. Alleen al in Nederland bedraagt die fraude een miljard euro (van de vier miljard aan totale faillissementsschade). Op een totaal van 200.000 faillissementen in de EU komt dat neer op twintig miljard euro per jaar! En nu komt Viviane op het geweldige idee om de ‘fraudeurs er uit te filteren’. Vervolgens moeten we het ondernemers dan gemakkelijker maken om door te ondernemen, zonder ‘last te hebben’ van faillissementsgedoe, vindt zij.
Ondeskundige ondernemers
Graag wil ik Viviane er aan herinneren dat het niet alléén om frauduleuze faillissementen gaat. Het gaat ook om veel ondeskundige ondernemers; ondernemers die zoveel fouten maken dat we ze liever kwijt dan rijk zijn. In de EU-landen wordt aan het ondernemerschap geen enkele eis gesteld in de EU-landen: werknemers beginnen op goed geluk aan banen bij werkgevers die er vervolgens een potje van maken. Alleen al in Nederland worden er per jaar 150.000 bedrijven opgericht. Wat daarvan overblijft? Zestig procent valt af, een deel gaat failliet of komt in de schuldsanering. Veertig procent blijft bestaan maar vraag niet hoe: de meeste ondernemers uit deze categorie redden het met hangen en wurgen en komen qua persoonlijk inkomen nét boven de bijstandsgrens uit.
Breder spoor van schuldeisers
Viviane vergeet ook dat als je het bijna failliete ondernemers gemakkelijker gaat maken om hun slecht lopende bedrijf ‘in de lucht’ te houden, en zonder schulden dóór te gaan, je een nog breder spoor van schuldeisers achterlaat, crediteuren die geen cent meer zien van hun vorderingen. De vraag is dan wat méér kost: de schulden die failliete ondernemers achter laten of de schade die ondernemers veroorzaken wanneer ze dankzij nieuwe Europese regels mogen blijven aanmodderen met hun wankele bedrijfjes?
Bescherming via faillissement
Tenslotte het belangrijkste argument: als je bijna failliete ondernemers de hand boven het hoofd gaat houden, zullen die om hun levensvatbaarheid te redden, hoe dan ook werknemers moeten ontslaan. Het wordt een gigantische klus om een systeem te bedenken waarbij het bijna-faillissement níet wordt misbruikt om van schulden af te komen en een aantal werknemers te lozen. Juist vanwege dit risico is het faillissement hét middel om niets vermoedende schuldeisers én werknemers te beschermen tegen fraude en bedrijfseconomische onkunde. Er zitten dus nogal wat haken en ogen aan het idee om ‘zomaar even’ een Brussels systeempje op te tuigen dat fraude vermindert en tegelijkertijd het aantal faillissementen beperkt, ten gunste van de werkgelegenheid...
Robert Jan Blom
Wie is Robert Jan Blom
Robert Jan Blom is een toonaangevend deskundige op het terrein van ondernemerschap en faillissementen. Hij publiceerde 75 boeken over het ondernemerschap, waaronder een groot aantal werken die specifiek ingaan op het faillissement. zoals Failliet in de Praktijk (1992), Failliet, Het onderzoek (1996) en Faillissement, Surseance en Schuldsanering (2000). Daarnaast is hij gastdocent, spreker en commentator: geregeld treedt hij op bij radio- en tv-programma’s als Buitenhof, RTL-Z en het NOS Journaal. Blom is als vast columnist verbonden aan Faillissementsdossier.nl.