Steeds meer Londense gemeenten balanceren op de rand van een financieel infuus. Dit jaar ontvangen negen gemeenten in de Britse hoofdstad samen ruim €620 miljoen aan noodsteun om hun begroting sluitend te krijgen en een feitelijk faillissement af te wenden. Het gaat om het hoogste aantal ooit. Vorig jaar waren het er nog zeven.
Honderden miljoenen voor grootste gemeenten
Alleen al de vier grootste probleemgemeenten in Londen hebben gezamenlijk bijna €390 miljoen extra steun nodig. De zwaarst getroffen is Croydon, een stadsdeel in Zuid-Londen met circa 390.000 inwoners. Deze gemeente heeft sinds 2020 al drie keer officieel moeten melden dat zij haar financiële verplichtingen niet meer kon nakomen — een procedure die in het Verenigd Koninkrijk geldt als de facto faillissementsverklaring.
Dit jaar krijgt Croydon opnieuw ongeveer €139 miljoen noodsteun, bovenop bijna €129 miljoen vorig jaar.
Andere grote Londense gemeenten ontvangen bedragen tussen grofweg €70 miljoen en €100 miljoen per stuk om acute tekorten te dichten. In totaal krijgen 37 gemeenten verspreid over Engeland vergelijkbare steunmaatregelen.
Wat betekent die noodsteun?
De Britse overheid verstrekt geen directe subsidie, maar geeft gemeenten toestemming om kapitaalreserves, vastgoedopbrengsten of extra leningen te gebruiken voor dagelijkse uitgaven. Normaal mogen investeringsbudgetten daar niet voor worden ingezet.
Concreet betekent dit dat gemeenten toekomstige middelen naar voren halen om huidige gaten te vullen. Het voorkomt onmiddellijke betalingsproblemen, maar vergroot tegelijkertijd de schuldenlast en financiële kwetsbaarheid op de langere termijn.
Tekorten lopen richting miljarden
De gezamenlijke tekorten van Londense gemeenten bedragen omgerekend circa €1,2 miljard voor het komende boekjaar. Zonder ingrijpen kan dit volgens ramingen oplopen tot ruim €5,4 miljard in 2029.
De belangrijkste kostenposten zijn sociale zorg en de explosief gestegen uitgaven aan tijdelijke huisvesting voor dakloze gezinnen. Door stijgende huren en een structureel woningtekort zijn gemeenten steeds meer geld kwijt aan noodopvang. Sommige stedelijke gebieden geven hier jaarlijks honderden miljoenen euro’s aan uit.
Belastingen omhoog
De financiële druk wordt deels afgewenteld op inwoners. De gemeentebelasting stijgt in vrijwel heel Londen met 5%. Voor veel huishoudens betekent dit dat de jaarlijkse aanslag voor het eerst boven de €2.300 uitkomt.
Tegelijkertijd wijst de Britse regering op een nieuw meerjarig financieringspakket van omgerekend circa €90 miljard voor lokale overheden. Daarmee zou het verouderde financieringssysteem worden hervormd.
Structureel probleem
Dat inmiddels 37 Engelse gemeenten noodsteun nodig hebben, wijst op een structureel financieringsprobleem. Gemeenten hebben wettelijke zorgtaken en huisvestingsverplichtingen, maar beschikken niet over voldoende stabiele inkomsten om die duurzaam te bekostigen.
In het Verenigd Koninkrijk bestaat geen klassiek gemeentelijk faillissement zoals bij bedrijven. Wanneer een gemeente haar begroting niet sluitend krijgt, wordt een officiële waarschuwing afgegeven en worden niet-wettelijke uitgaven per direct bevroren. De situatie in Londen laat zien dat deze noodrem steeds vaker moet worden ingezet.