Amerikaanse staatsschuld door grens van 40 biljoen dollar

Van het totale bedrag is ongeveer 32,3 biljoen dollar aan schuld in handen van beleggers en andere partijen buiten de Amerikaanse federale overheid. Het resterende deel bestaat hoofdzakelijk uit verplichtingen tussen verschillende overheidsfondsen en -instanties.

Elon Musk waarschuwt voor oplopende schuld

Tesla-topman Elon Musk behoort tot de prominente ondernemers die al langer waarschuwen voor de ontwikkeling. Eerder dit jaar stelde hij in een gesprek met podcaster Dwarkesh Patel dat de Verenigde Staten zonder grote productiviteitswinsten door kunstmatige intelligentie en robotica uiteindelijk in ernstige financiële problemen kunnen komen.

Musk gebruikte daarbij bijzonder scherpe bewoordingen en voorspelde dat het land zonder dergelijke technologische vooruitgang uiteindelijk failliet zou kunnen gaan.

Het passeren van de grens van 40 biljoen dollar betekent overigens niet dat de Amerikaanse overheid op dezelfde manier failliet kan gaan als een onderneming. Wel onderstreept het tempo waarin de schuld groeit de omvang van het begrotingsprobleem.

Begrotingstekorten blijven schuld opstuwen

Onder zowel Republikeinse als Democratische regeringen is de Amerikaanse staatsschuld de afgelopen jaren sterk toegenomen. Grote begrotingstekorten, coronasteun, hogere overheidsuitgaven en de stijgende rentelasten hebben daar allemaal aan bijgedragen.

In het begrotingsjaar 2026 heeft de federale overheid tot dusver een tekort van ongeveer 1,8 biljoen dollar opgebouwd.

Daarbij ontstaat een zichzelf versterkend effect. Naarmate de overheid meer geld verschuldigd is, lopen ook de rentelasten op. Een deel van die rente moet vervolgens opnieuw met geleend geld worden gefinancierd. Bovendien wordt oudere staatsschuld met een relatief lage rente geleidelijk vervangen door nieuwe leningen waarop hogere rentetarieven gelden.

Rentelasten richting 2,1 biljoen dollar

Volgens ramingen van het Congressional Budget Office zullen de netto rentelasten van de federale overheid in 2026 ongeveer 1 biljoen dollar bedragen. In 2036 kan dat bedrag zijn gestegen tot circa 2,1 biljoen dollar per jaar.

Tegelijkertijd wordt verwacht dat de staatsschuld die bij het publiek uitstaat stijgt van ongeveer 101 procent van het bruto binnenlands product naar 120 procent in 2036. Daarmee zou het schuldniveau ten opzichte van de omvang van de economie boven het vorige record van kort na de Tweede Wereldoorlog uitkomen.

Waarschuwing voor een schulden-spiraal

Ook miljardair en belegger Ray Dalio, oprichter van hedgefonds Bridgewater Associates, waarschuwt al langere tijd voor de Amerikaanse schuldenproblematiek. Hij spreekt van het risico op een zogenoemde 'debt death spiral': een situatie waarin steeds meer moet worden geleend om de rente over bestaande schulden te kunnen betalen.

Dalio verwacht echter niet dat de Verenigde Staten formeel hun betalingsverplichtingen niet meer zullen nakomen. In een dergelijke situatie zou de Amerikaanse centrale bank volgens hem kunnen ingrijpen door extra geld te creëren en staatsobligaties op te kopen.

Het mogelijke gevolg daarvan is volgens Dalio niet zozeer een klassiek faillissement, maar een verdere waardedaling van de dollar. Musk heeft eveneens gewaarschuwd dat aanhoudende begrotingstekorten uiteindelijk de waarde van de Amerikaanse munt kunnen aantasten.

Koopkracht dollar sterk gedaald

De koopkracht van de dollar is over langere tijd al aanzienlijk afgenomen. Volgens cijfers van de Federal Reserve Bank of Minneapolis had 100 dollar in 2025 ongeveer dezelfde koopkracht als 11,61 dollar in 1970.

Inflatie en mogelijke verdere geldontwaarding zorgen ervoor dat beleggers zoeken naar manieren om vermogen tegen koopkrachtverlies te beschermen.

Goud profiteert van onzekerheid

Dalio wijst daarbij onder meer op goud als middel om een beleggingsportefeuille beter te spreiden. Het edelmetaal wordt traditioneel gezien als een toevluchtsoord tijdens perioden van economische en geopolitieke onzekerheid.

Anders dan reguliere valuta kan goud niet door een centrale bank worden bijgedrukt. Bovendien is het edelmetaal niet rechtstreeks verbonden aan de financiële positie van één land. De goudprijs is de afgelopen vijf jaar sterk gestegen, mede tegen de achtergrond van hoge inflatie, geopolitieke spanningen en onzekerheid over de wereldeconomie.

Ook JPMorgan-topman Jamie Dimon heeft aangegeven dat goud onder bepaalde omstandigheden verder in waarde kan stijgen. Tegelijkertijd blijft goud een belegging waarvan de prijs aanzienlijk kan fluctueren en die doorgaans als onderdeel van een breder gespreide portefeuille wordt gebruikt.

Vastgoed als bescherming tegen inflatie

Naast goud wordt vastgoed vaak genoemd als mogelijke bescherming tegen inflatie. Hogere prijzen van bouwmaterialen, arbeid en grond kunnen zich uiteindelijk vertalen in hogere vastgoedprijzen. Tegelijkertijd kunnen huren in een inflatoire omgeving meestijgen.

De Amerikaanse huizenmarkt heeft de afgelopen tien jaar een forse waardestijging doorgemaakt. De S&P Cotality Case-Shiller U.S. National Home Price NSA Index steeg in die periode met ongeveer 87 procent.

Direct investeren in vastgoed is echter niet voor iedere belegger haalbaar. Hoge huizenprijzen en relatief hoge hypotheekrentes verhogen de instapdrempel. Bovendien brengt het verhuren van woningen kosten en werkzaamheden met zich mee, zoals onderhoud, reparaties en het beheer van huurders.

Alternatieve vastgoedbeleggingen groeien

Om die drempel te verlagen zijn de afgelopen jaren verschillende platforms ontstaan waarmee beleggers gezamenlijk in vastgoed kunnen investeren. Via dergelijke constructies kunnen investeerders een gedeeltelijk economisch belang in huurwoningen of commercieel vastgoed verkrijgen zonder zelf een volledig pand te hoeven kopen.

Platforms als Mogul richten zich bijvoorbeeld op gedeeltelijk eigendom van Amerikaanse huurwoningen. Andere partijen, waaronder Lightstone DIRECT, bieden vermogende en geaccrediteerde beleggers toegang tot grotere vastgoedprojecten, waaronder appartementencomplexen en industrieel vastgoed.

Dergelijke private vastgoedbeleggingen kennen echter hun eigen risico's. Investeringen kunnen minder liquide zijn dan beursgenoteerde effecten, minimale inlegbedragen kunnen hoog zijn en geprojecteerde rendementen bieden geen garantie voor toekomstige resultaten.

Schuldprobleem blijft structurele uitdaging

De grens van 40 biljoen dollar is vooral symbolisch, maar laat zien hoe snel de Amerikaanse staatsschuld blijft groeien. Zolang de federale overheid structurele begrotingstekorten boekt en de rentelasten toenemen, zal de druk op de overheidsfinanciën waarschijnlijk groot blijven.

De Verenigde Staten beschikken dankzij de omvang van hun economie, hun financiële markten en de internationale positie van de dollar over uitzonderlijke financieringsmogelijkheden. Dat neemt niet weg dat een steeds groter deel van de begroting naar rente kan gaan. Daardoor blijft minder financiële ruimte over voor andere overheidsuitgaven en wordt het terugdringen van toekomstige tekorten steeds ingewikkelder.